बाळाचा अकरावा आठवडा: पकडीची सुरुवात आणि लाळेचा पूर

कैद आणि पूर

या आठवड्यात उघडी मूठ आपले काम समजते — जी वस्तू स्पर्शली, ती पकडली जाईल; आणि जी पकडली, ती तोंडाकडे जाईल. खुळखुळा, तुमचा पदर, तुमचे केस, तुमचे नाक — यादीत सगळे आहे.

सोबत हनुवटीवर पूर — लाळ इतकी की दिवसात कित्येक दुपटी भिजतील. घरचा पहिला निकाल येतो: 'दात येताहेत!' बहुधा अजून नाही — तीन महिन्यांच्या सुमारास लाळग्रंथी पूर्ण ताकदीने जाग्या होतात, आणि गिळण्याचा सराव मागून चालतो. दात सहसा सहाव्या महिन्याच्या आसपासची गोष्ट.

दोन्ही बातम्या एकच तयारी मागतात — आवाक्यातली प्रत्येक गोष्ट धुतलेली, मोठी, मऊ कडांची. तोंडाची प्रयोगशाळा आता जोमात आहे.

या आठवड्यात तुमचे बाळ

पकड: तळहातातली वस्तू आता जखडली जाते आणि ओढल्यावर विरोधही होतो — ताकद चकित करणारी. स्वतः झेपावून नेमके पकडणे अजून पुढच्या टप्प्याचे (3-4 महिने); आत्ता 'स्पर्शले ते पकडले'चा काळ.

दोन्ही हात आता मध्यावर भेटतात — छातीवर बोटे एकमेकांशी खेळतात. हे 'मिडलाइन'चे मीलन मेंदूच्या दोन्ही अर्ध्यांच्या मैत्रीची खूण — पुढे टाळी, चमचा, लेखन — साऱ्यांचे मूळ इथे.

लाळेच्या पुराची व्यवस्था: मऊ सुती बिब/रुमाल, हनुवटी-मानेच्या घड्या दिवसातून पुसून कोरड्या (नाहीतर लाल चट्टे), आणि घासणे नव्हे — टिपणे. लाळ स्वतः चांगली गोष्ट — तोंडाची स्वच्छता आणि पचनाची तयारी दोन्ही.

झोपेचा ढाचा आणखी स्पष्ट — रात्रीची मोठी खेप + दिवसाच्या 3-4 झोपा. संध्याकाळची एक 'किरकिर-घटका' अजून राहू शकते; ती कोलिकची परत-फेरी नव्हे, दिवसभराच्या थकव्याचा हिशेब — लवकर झोपवणे हाच इलाज.

आईचाही मोसम महत्त्वाचा

तीन महिने जवळ आले — आणि या टप्प्यावर अनेक आयांच्या मनात एक प्रश्न गुपचूप बसलेला असतो: 'माझे शरीर/मन/घर अजून पूर्वीसारखे का नाही?' उत्तर: पहिले तीन महिने 'चौथी तिमाही' म्हणतात — गर्भारपणाचाच चौथा हिस्सा. तो आज संपतो आहे; हिशेब इथून हलका होतो.

पम्पिंग सुरू केली असेल तर साठ्याच्या मोजणीत अडकू नका — फ्रीझर भरण्याची शर्यत निष्कारण ताण. कामावर परतण्याच्या तारखेआधी आठवडाभराचा साठा पुरेशी सुरुवात; बाकी रोजच्या रोज बनत जाते.

आणि एक आठवण — तुमच्या दोघांच्या (नवरा-बायकोच्या) गप्पांत बाळाखेरीजचा एक विषय आठवड्यातून एकदा तरी परतो. दहा मिनिटांचा चहा, गॅलरी, फोनशिवाय. तीन महिन्यांच्या घरात ही चैन नव्हे, डागडुजी आहे.

या आठवड्यात काय करायचे

पकडण्या-चोखण्याच्या खेळण्यांची टोपली तयार — धुतलेले खुळखुळे, सुती कापडाचा तुकडा, पुढच्या काळासाठी टीदर. रोज धुण्या-वाळवण्याची रीतही सोबत. (आणि यादीबाहेरच्या वस्तूही ठरवा — किल्ल्या, फोन, नाणी: तोंड-प्रवासाच्या दिवसांत या कडेच्या जगातून बाहेर.)

बिब/मऊ रुमालांचा साठा वाढवा आणि हनुवटी-मानेच्या घड्यांची तपासणी आंघोळीच्या वेळी रोज — लाली दिसली तर कोरडे करून, डॉक्टरांना विचारलेले मलमच.

14-आठवड्यांच्या लसी पुढच्या आठवड्यांत — तिसरी आणि (पहिल्या फेरीची) शेवटची मोठी भेट. तारीख पक्की?

'चौथी तिमाही पूर्ण'च्या निमित्ताची एक फोटो-रीत होते — पहिल्या दिवशीच्या जागी तोच पोझ. बदल स्वतः बोलेल.

अकरावा आठवडा: एका नजरेत

या आठवड्यातल्या महत्त्वाच्या गोष्टी एका ठिकाणी. तुमच्या बाळानुसार डॉक्टर यात बदल सांगू शकतात.

डॉक्टरांना ताबडतोब कधी भेटायचे

पक्की यादी — तीन महिन्यांखालचा ताप, दूध सोडणे, जलद श्वास, सुस्ती, झटके: त्याच क्षणी रुग्णालय. छोट्या वस्तूंची (5 सेमीहून कमी) आवाक-बंदी आता घराचा कायमचा कायदा.

लाळेसोबतची वेगळी घंटा: लाळ + दूध पिताना त्रास/रडणे + ताप + तोंड उघडण्यास अडचण — ही जोडी नुसती लाळ नव्हे (तोंडा-घशाचा संसर्ग असू शकतो); त्याच दिवशी दाखवा.

हा लेख फक्त सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. तो वैयक्तिक वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. तुमच्या बाळाची तब्येत, जन्माच्या वेळची परिस्थिती आणि तपासण्यांचा पूर्ण तपशील पाहून सल्ला देऊ शकतील ते तुमचे बालरोगतज्ज्ञ किंवा जवळच्या आरोग्य केंद्रातील डॉक्टरच.

वजन-उंची तक्त्याशी जुळवा

वय, लिंग आणि वजन किंवा उंची द्या — जागतिक आरोग्य संघटनेच्या तक्त्यावरचा पर्सेंटाइल मिळेल. लक्षात ठेवा: एक मोजमाप नव्हे, मोजमापांची चाल महत्त्वाची.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: पकडून सगळे तोंडात घालते — थांबवू? — थांबवू नका; व्यवस्था करा. तोंड हे या वयाचे सर्वात तीक्ष्ण 'सेन्सर' — पोत, तापमान, आकार सगळे तिथेच पारखले जाते. तुमचे काम यादी ठरवणे (धुतलेले-मोठे-मऊ), बाळाचे काम पारखणे.

प्रश्न: लाळेने हनुवटी लाल झाली — काय लावू? — आधी बचाव: मऊ कापडाने टिपून कोरडे, वारंवार. लालीवर तूप-पावडर स्वतःच्या मनाने नको; गरज वाटली तर डॉक्टरांना विचारलेले बॅरियर-मलम (पेट्रोलियम जेलीसारखे) पातळ थरात.

प्रश्न: एकच हात जास्त चालताना दिसतो — आत्तापासून डावखुरे? — या वयात हाताची 'पसंती' पक्की नसते — आणि सतत एकाच बाजूचा वापर + दुसरी बाजू अजिबात न चालणे असे असेल, तर ती पसंती नव्हे, तपासणीची गोष्ट (त्याच आठवड्यात डॉक्टर). दोन्ही हात आळीपाळीने चालत असले की सगळे सामान्य.

प्रश्न: दृष्ट काढणे-काळी तीट यावर घर अडून आहे — नुकसान तर नाही? — कपाळा-गालावरची काळी तीट नुकसान करत नाही — लावा, घराचा आनंद आहे. लक्ष्मणरेषा दोनच: डोळ्याच्या आत काजळ नाही (संसर्ग-शिशाचा धोका), आणि दृष्टीच्या नावाखाली पाजण्या-चारण्याचा कोणताही नुस्खा नाही.