कळांचा हिशोब ठेवा: अंतर, लांबी आणि रुग्णालयात कधी निघायचे

कळांची नोंद करा

कळ सुरू होते त्या क्षणी बटण दाबा, ती पूर्ण थांबली की पुन्हा दाबा. नोंद तुमच्याच फोनमध्ये राहते.

बटण नेमके कधी दाबायचे

पोट घट्ट व्हायला सुरुवात होते त्या क्षणी पहिल्यांदा दाबा — वेदना सर्वात जास्त होते तेव्हा नव्हे. आणि पोट पूर्ण मऊ पडल्यावर दुसऱ्यांदा दाबा.

दोन कळांमधले अंतर एका कळेच्या सुरुवातीपासून पुढच्या कळेच्या सुरुवातीपर्यंत मोजले जाते — कळ संपल्यापासून नाही. रुग्णालयात 'किती मिनिटांनी येताहेत' असे विचारतात तेव्हा त्यांना हाच आकडा हवा असतो.

एखादी नोंद चुकली तरी हरकत नाही. काही कळा नोंदवल्या गेल्या तरी सरासरी लगेच दिसू लागते. चुकलेल्या नोंदीसाठी थांबण्यापेक्षा पुढची कळ नोंदवणे जास्त उपयोगी.

5-1-1 — रुग्णालयात कधी निघायचे

पहिल्या बाळाच्या वेळी सर्वसाधारणपणे वापरला जाणारा नियम 5-1-1 आहे: कळा दर पाच मिनिटांनी येत आहेत, प्रत्येक सुमारे एक मिनिट टिकते, आणि हे किमान एक तास सलग चालू आहे. या तिन्ही अटी एकत्र पूर्ण झाल्या की साधन लाल इशारा दाखवते.

पण हा नियम सार्वत्रिक नाही. दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या बाळाच्या वेळी प्रसूती जलद होते, म्हणून अनेक डॉक्टर 6-1-1 किंवा त्याहून लवकर निघायला सांगतात. रुग्णालय घरापासून लांब असेल, किंवा तुम्हाला आधीच काही अडचण असेल, तर तुमचे डॉक्टर आधीच वेगळी सूचना देतात — तीच पाळा.

आणि निघण्यापूर्वी एकदा फोन करा. त्यांना कळवले की ते तयारी करतात, आणि गरज नसेल तर तसेही सांगतात. शंका असेल तर फोन करा — त्यासाठी वेळेची अट नाही.

खऱ्या कळा की ब्रॅक्स्टन हिक्स

ब्रॅक्स्टन हिक्स म्हणजे सरावाच्या कळा. त्या अनियमित असतात, त्यांचे अंतर कमी होत जात नाही, आणि त्या फार तर तीस सेकंद टिकतात. सर्वात मोठा फरक: जागा बदलली — पडून होतात तर उठून चालले, चालत होतात तर पडून राहिले — की त्या शमतात.

खऱ्या कळा उलट वागतात. त्या हळूहळू जवळ येत जातात, जास्त वेळ टिकतात आणि जास्त तीव्र होतात. जागा बदलली तरी त्या थांबत नाहीत. पाठीच्या खालच्या भागापासून सुरू होऊन पोटाभोवती फिरत येणे, हेही खऱ्या कळांचे लक्षण.

पाणी कमी प्यायल्याने ब्रॅक्स्टन हिक्स वाढतात. संशय असेल तर एक-दोन ग्लास पाणी प्या, आडवे पडा आणि अर्धा तास पाहा. त्या शमल्या तर त्या सरावाच्या होत्या.

दोन कळांमधली ती काही मिनिटे

सुरुवातीच्या टप्प्यात दोन कळांमध्ये दहा-पंधरा मिनिटांची उसंत असते आणि तीच नंतरच्या ताकदीचे भांडवल असते. ती उसंत घालवू नका.

थोडे थोडे पाणी प्या. काहीतरी हलके खा — प्रसूतीला तासन्तास लागू शकतात आणि रिकाम्या पोटी ताकद टिकत नाही. वारंवार लघवीला जा; भरलेली मूत्राशय कळा जास्त दुखऱ्या करते.

चालणे, हलणे, आधार घेऊन उभे राहणे — जे बरे वाटेल ते करा. आणि कळेच्या वेळी लांब, खोल श्वास सोडण्यावर लक्ष द्या. श्वास रोखून धरणे हा नैसर्गिक प्रतिसाद असतो आणि तोच त्रास वाढवतो.

प्रसूतीचे टप्पे — आकडे कसे बदलत जातात

सुरुवातीचा टप्पा सर्वात लांब असतो आणि पहिल्या बाळाच्या वेळी तो अनेक तास, कधी दिवसभरही चालतो. कळा दहा ते वीस मिनिटांच्या अंतराने येतात आणि तीस-चाळीस सेकंद टिकतात. हा टप्पा शक्यतो घरीच काढायचा असतो — रुग्णालयात लवकर गेल्याने काही मिळत नाही आणि उलट कंटाळा येतो.

सक्रिय टप्प्यात कळा तीन ते पाच मिनिटांच्या अंतराने येतात आणि साठ ते नव्वद सेकंद टिकतात. आता बोलणे मध्येच थांबवावे लागते. साधनाचा लाल इशारा साधारण इथेच उमटतो, आणि हाच निघण्याचा टप्पा.

शेवटचा संक्रमणाचा टप्पा सर्वात तीव्र आणि सर्वात लहान असतो — कळा दोन-तीन मिनिटांनी येतात आणि अंगावर काटा येईल इतकी थरथर, मळमळ किंवा 'आता माझ्याने होणार नाही' अशी भावना येते. हे वाक्य प्रसूती कक्षात रोज ऐकू येते आणि त्याचा अर्थ एकच — शेवट अगदी जवळ आला आहे.

आकड्यांकडे अजिबात पाहू नये असे क्षण

काही परिस्थितींत कळांचे अंतर पूर्णपणे बिनमहत्त्वाचे ठरते. पाणमोट फुटली — विशेषतः जाणारे पाणी हिरवट किंवा तपकिरी असेल तर — कितीही कमी रक्तस्राव, बाळाची हालचाल कमी होणे, दोन कळांमधेही न थांबणारी वेदना.

तसेच तीव्र डोकेदुखी, नजर धूसर होणे, पोटाच्या वरच्या उजव्या भागात दुखणे किंवा हाता-तोंडावर अचानक सूज. ही प्री-एक्लॅम्पसियाची लक्षणे असू शकतात आणि ती वाट पाहण्यासारखी नाहीत.

37 आठवडे पूर्ण होण्याआधी कळा नियमितपणे येत असतील तर तोही लगेच फोन करण्याचा प्रसंग आहे. या यादीतले काहीही असेल तर टाइमर बंद करा आणि रुग्णालयात फोन करा.

प्रश्न

प्रश्न: नोंद फोनमध्ये सुरक्षित राहते का? — ती फक्त तुमच्याच फोनमध्ये राहते, आम्हाला पाठवली जात नाही. पान बंद केले किंवा फोन लॉक झाला तरी नोंद टिकते.

प्रश्न: रुग्णालयात ही यादी दाखवता येईल का? — हो. 'यादीची नक्कल करा' दाबून ती व्हॉट्सअॅपवर किंवा कुठेही चिकटवता येते. वेळा आणि अंतर स्पष्ट दिसतात.

प्रश्न: कळा नियमित नाहीत पण खूप दुखते आहे — काय करावे? — फोन करा. नियमितपणा हा फक्त एक निकष आहे. वेदना असह्य वाटत असेल किंवा काहीतरी वेगळे वाटत असेल तर आकड्यांची वाट पाहू नका.

प्रश्न: पाणी गेले पण कळा सुरू झाल्या नाहीत तर? — तरी रुग्णालयात कळवा. पाणी गेल्यानंतर संसर्गाचा धोका वाढतो, म्हणून त्यांना किती वेळ झाला हे माहीत असणे गरजेचे असते.