बाळाचा पहिल्या वर्षाचा खर्च: तुमच्या गावचे दर भरून हिशोब काढा

तुमचा हिशोब मांडा

तीन निवडी करा — प्रसूती कुठे, लंगोट की डायपर, दूध कोणते. मग खालचा प्रत्येक आकडा तुमच्या गावच्या दराने बदला.

आम्ही दर का सांगत नाही

अशा प्रत्येक कॅल्क्युलेटरची खरी अडचण एकच आहे: तुमच्या गावात काय दर आहेत हे कोणालाच माहीत नसते. मुंबईतल्या खासगी रुग्णालयातली प्रसूती आणि सोलापुरातली प्रसूती हा एक आकडा नाही — आणि अधिकृत वाटावा म्हणून रचलेला आकडा आकड्याहून वाईट असतो.

म्हणून इथले सगळे आकडे तुम्हाला बदलता येतात. ते बदलणे हेच या साधनाचे मुख्य वैशिष्ट्य आहे, अडचणीतून काढलेला मार्ग नाही. आधीच भरलेले आकडे मुद्दाम कमी बाजूने — सरकारी रुग्णालय, कापडी लंगोट, आईचे दूध — कारण पैशाची काळजी असलेल्या पालकांसमोर सुरुवातीलाच घाबरवणारा आकडा नको.

आम्ही जे देतो ते आकडे नव्हे, आकार आहे: कोणता खर्च एकदाच होतो आणि कोणता दर महिन्याला येतो, कोणत्या तीन निवडी एकूण रकमेला सर्वात जास्त हलवतात, आणि बारा महिन्यांची बेरीज किती होते. हे शहर बदलले तरी तसेच राहते.

एकूण रक्कम सर्वात जास्त बदलणाऱ्या तीन निवडी

पहिली, प्रसूती कुठे. सरकारी रुग्णालयात प्रसूती आणि संपूर्ण लसीकरण मोफत आहे — देशभर, आणि त्यासाठी काही अर्ज भरावा लागत नाही. खासगी रुग्णालयातली प्रसूती हा पहिल्या वर्षातला सर्वात मोठा एकच खर्च असतो.

दुसरी, दूध. आईचे दूध फुकट आहे. फॉर्म्युला हा दर महिन्याला येणारा कायमचा खर्च आहे आणि तो बारा महिने चालतो. सहा महिने फक्त आईचे दूध देणे बाळासाठीही चांगले आणि खिशासाठीही.

तिसरी, लंगोट की डायपर. रोज वापरायचे डायपर हा सवयीने वाढत जाणारा खर्च आहे. अनेक घरांत मधला मार्ग निघतो — दिवसा कापडी लंगोट, रात्री आणि बाहेर जाताना डायपर. साधनात हा पर्यायही आहे.

काटकसर करू नये अशा जागा

पाळणा, स्ट्रोलर, झोपाळे, कपडे — यांतले बरेचसे नातेवाइकांकडून आणि मित्रांकडून मिळून जाते, आणि तेच योग्य आहे. बाळ ते सामान वापरते तो काळ आश्चर्यकारकरीत्या थोडा असतो.

पण सुरक्षेच्या वस्तूंत ही तडजोड नको. कार सीट कधीही जुनी, तडे गेलेली किंवा इतिहास माहीत नसलेली घेऊ नका — अपघात झालेली सीट बाहेरून चांगली दिसते आणि आतून निकामी झालेली असते. झोपण्याची जागा सपाट, घट्ट गादीची आणि उश्या-दुलई नसलेली हवी.

आणि लसीकरण कधीही पुढे ढकलू नका. सरकारी केंद्रात ते मोफत आहे; खासगी रुग्णालयात त्याच लसींसाठी शुल्क लागते. दोन्ही ठिकाणी लस तीच असते.

विमा आणि रुग्णालयाचे पॅकेज — आधी विचारायचे प्रश्न

बहुतेक आरोग्य विम्यांत प्रसूतीसाठी प्रतीक्षा कालावधी असतो — साधारण दोन ते चार वर्षे. म्हणजे गरोदर राहिल्यावर विमा घेतला तर तो या प्रसूतीला लागू होत नाही. पॉलिसी आधीपासून असेल तर प्रसूतीची मर्यादा किती आणि नवजात बाळ कधीपासून त्यात येते, हे कागदावर तपासा.

खासगी रुग्णालयाचे 'डिलिव्हरी पॅकेज' सांगताना नेमके काय धरले आहे ते विचारा: किती दिवसांचा मुक्काम, कोणत्या तपासण्या, भूल देणाऱ्या डॉक्टरांचे शुल्क, आणि सिझेरियन झाल्यास दर किती वाढतो. सामान्य प्रसूतीचा दर सांगून सिझेरियनचा वेगळा लावला जाणे हे नेहमीचे आहे.

आणि बाळाचा खर्च वेगळा असतो. बाळाला NICU मध्ये ठेवावे लागले तर तो आकडा पॅकेजबाहेरचा आणि मोठा असतो. ही शक्यता कमी असते, पण ती गृहीत धरून थोडी तरतूद ठेवणे शहाणपणाचे.

उत्पन्न कमी होणाऱ्या महिन्यांचे नियोजन

बहुतेक हिशोब फक्त खर्च मोजतात आणि उत्पन्नातली घट विसरतात. प्रसूती रजा, पगाराशिवायची रजा किंवा नोकरी सोडणे — या काळात घरात येणारे पैसे कमी होतात, आणि तो फरक डायपरच्या खर्चापेक्षा मोठा असतो.

संघटित क्षेत्रातल्या नोकरीत मातृत्व लाभ कायद्यानुसार सव्वीस आठवड्यांची पगारी रजा मिळते. पण असंघटित क्षेत्रात, स्वतःचा व्यवसाय असेल तर, किंवा कंत्राटी कामात हे लागू होत नाही — तिथे तीन-चार महिन्यांची तरतूद आधीच करून ठेवावी लागते.

व्यावहारिक सल्ला: गरोदरपणाच्या शेवटच्या महिन्यांत जमेल तेवढी बचत बाजूला ठेवा, आणि पहिल्या वर्षात कोणते खर्च टाळता येतील ते आधीच ठरवा. वरचे साधन एका महिन्याचा खर्च वेगळा दाखवते, म्हणून 'दरमहा किती लागेल' या प्रश्नाचे उत्तर लगेच मिळते.

प्रश्न

प्रश्न: हे आकडे कुठून आले? — कुठूनही नाही, आणि तसे स्पष्ट लिहिले आहे. ते फक्त सुरुवातीचे ढोबळ अंदाज आहेत. खरे दर तुमच्या गावचे तुम्हालाच माहीत — ते भरा, बेरीज आपोआप बदलेल.

प्रश्न: सरकारी रुग्णालयात प्रसूती खरोखर मोफत आहे का? — सामान्यतः हो. प्रसूती, तपासण्या आणि लसीकरण सरकारी आरोग्य व्यवस्थेत मोफत आहेत. साधनात दिलेला छोटा आकडा फक्त प्रवास, जेवण अशा किरकोळ खर्चांसाठी आहे.

प्रश्न: कापडी लंगोट खरोखर स्वस्त पडतात का? — हो, पण खर्च वेगळ्या रूपात येतो — धुण्याचे कष्ट, पाणी आणि वेळ. म्हणून साधनात 'दोन्ही मिळून' हा पर्याय आहे; बहुतेक घरे प्रत्यक्षात तेच करतात.

प्रश्न: आकडा भरला नाही तर काय होते? — तो रकाना रिकामा राहतो आणि शून्य धरला जातो. एखादा खर्च तुमच्या घरात होतच नसेल — उदाहरणार्थ बाळाची देखभाल घरातच होत असेल — तर तो शून्य ठेवा.