बाळाची उंची किती होईल: आई-वडिलांच्या उंचीवरून अंदाज

अंदाज काढा

वडिलांची उंची, आईची उंची आणि बाळाचे लिंग — सेंटिमीटरमध्ये. एक इंच म्हणजे 2.54 सेंटिमीटर.

उत्तर कसे वाचायचे

साधन तुम्हाला एक आकडा देत नाही, कक्षा देते — आणि ती जवळपास सतरा सेंटिमीटर रुंद असते. ही रुंदी चूक नाही, तेच खरे उत्तर आहे. एवढ्या माहितीवरून त्याहून नेमके काही सांगता येत नाही.

पाच फूट चार इंच ते पाच फूट दहा इंच अशी कक्षा ऐकून निराशा होते, कारण अपेक्षा एका आकड्याची असते. पण एक आकडा देणारे कोणतेही साधन तेवढ्याच अनिश्चिततेवर आकडा रंगवून दाखवत असते.

म्हणून याकडे मनोरंजन म्हणून पाहा. मुलाची वाढ कशी चालली आहे हे ठरवण्याचे खरे साधन हे नाही — तो वाढीचा तक्ता आहे, जो डॉक्टरांकडे प्रत्येक भेटीत भरला जातो.

मिड-पॅरेंटल पद्धत नेमके काय करते

गणित सोपे आहे. आई आणि वडिलांच्या उंचीची सरासरी काढायची; मुलगा असेल तर त्यात साडेसहा सेंटिमीटर मिळवायचे, मुलगी असेल तर साडेसहा वजा करायचे. मिळालेल्या आकड्याच्या दोन्ही बाजूंना साडेआठ सेंटिमीटरची कक्षा धरायची.

ते साडेसहा सेंटिमीटर म्हणजे प्रौढ पुरुष आणि प्रौढ स्त्री यांच्या सरासरी उंचीतला फरक. या पद्धतीत बालरोगतज्ज्ञ 'लक्ष्य उंची' म्हणतात तेच काढले जाते.

ही पद्धत बालरोगशास्त्रात खरोखर वापरली जाते, पण एकटी नाही. डॉक्टर ती मुलाच्या वाढीच्या तक्त्याशी जुळवून पाहतात — मूल त्याच्या कुटुंबाच्या अपेक्षित कक्षेत वाढते आहे की तिच्या बाहेर, हे तपासण्यासाठी.

जनुके एक आकडा देत नाहीत, एक कक्षा देतात

उंचीवर परिणाम करणारी जनुके शेकडोंच्या संख्येने आहेत आणि ती आई-वडिलांकडून वेगवेगळ्या संयोगात येतात. म्हणूनच एकाच घरातली भावंडे अनेकदा वेगवेगळ्या उंचीची असतात.

उरलेला वाटा वातावरणाचा — आहार, विशेषतः पहिल्या दोन वर्षांतला, वारंवार होणारे आजार, झोप आणि वयात येण्याची वेळ. यांतल्या काही गोष्टी आपल्या हातात असतात.

एक पिढीभराचे उदाहरण: गेल्या पन्नास वर्षांत भारतीय तरुणांची सरासरी उंची वाढली आहे. जनुके तीच आहेत; आहार आणि आरोग्य बदलले. म्हणजे कक्षा जनुके ठरवतात, पण त्या कक्षेत नेमके कुठे उभे राहायचे हे बरेचसे इतर गोष्टींवर ठरते.

उंच आई-वडील, बुटके मूल — असे का होते

'माझा नवरा सहा फूट, मी पाच फूट सात — मग मुलगा वर्गात सर्वात लहान का?' हा प्रश्न वारंवार येतो. बहुतेक वेळा उत्तर वेळेचे असते, उंचीचे नाही.

काही मुलांची वाढ उशिरा सुरू होते — याला 'कॉन्स्टिट्यूशनल डिले' म्हणतात, आणि तो बहुधा वंशपरंपरेने येतो. अशी मुले वर्षानुवर्षे रांगेत मागे राहतात आणि मग सोळा-सतराव्या वर्षी, इतरांची वाढ थांबल्यावर, वाढत जातात.

वडील स्वतः उशिरा वाढले होते का, हा प्रश्न इथे कामाचा ठरतो. आजी-आजोबांना विचारून पाहा — याचे उत्तर बहुतेक वेळा घरातच सापडते.

वयात येण्याची वेळ उंचीवर काय परिणाम करते

वाढीचा शेवटचा मोठा टप्पा वयात येताना येतो, आणि तोच बहुतेक पालकांना अनपेक्षित वाटतो. मुलींची झपाट्याने वाढ साधारण दहा ते बारा वर्षांच्या दरम्यान होते; मुलांची दोन वर्षांनी उशिरा, बारा ते चौदा दरम्यान.

म्हणूनच सातवी-आठवीच्या वर्गात मुली मुलांपेक्षा उंच दिसतात. हा फरक तात्पुरता असतो — मुलांची वाढ नंतर सुरू होते, जास्त काळ चालते आणि शेवटी त्यांची उंची जास्त भरते.

इथे एक विरोधाभास आहे: वयात लवकर येणारे मूल सुरुवातीला वर्गात सर्वात उंच दिसते, पण त्याच्या हाडांच्या वाढीच्या पट्ट्याही लवकर बंद होतात — म्हणजे शेवटची उंची अपेक्षेपेक्षा कमी राहू शकते. मुलीला आठ वर्षांच्या आधी किंवा मुलाला नवाच्या आधी वयात येण्याची लक्षणे दिसली, तर ती डॉक्टरांना दाखवण्यासारखी गोष्ट आहे.

हे वाढीचा त्रास ओळखण्याचे साधन नाही

काही वेळा उंची कमी असणे हे थायरॉइड, आतड्यांतील शोषणाचा त्रास, दीर्घ आजार किंवा संप्रेरकांच्या कमतरतेचे लक्षण असू शकते. हे साधन यांपैकी काहीही ओळखू शकत नाही आणि तसा दावाही करत नाही.

डॉक्टरांना दाखवण्यासारखी लक्षणे वेगळी आहेत: मूल वाढीच्या तक्त्यावर रेषा ओलांडून खाली घसरत असेल, वर्षभरात चार सेंटिमीटरपेक्षा कमी वाढ होत असेल, किंवा उंची आणि वजन दोन्ही एकाच वेळी मागे पडत असतील.

वर्षातून एकदा घराच्या दाराच्या चौकटीवर खूण करून ठेवणे ही यासाठीची सर्वात सोपी सवय आहे. वर्षभरात किती वाढ झाली हा आकडा एका वेळची उंची किती आहे यापेक्षा जास्त सांगतो.

प्रश्न

प्रश्न: दूध जास्त प्यायल्याने उंची वाढते का? — पुरेसा आहार आणि पुरेसे कॅल्शियम-प्रथिने आवश्यक आहेत, पण गरजेपेक्षा जास्त दुधाने उंची वाढत नाही. उलट दिवसाला खूप जास्त दूध घेतल्याने लोहाची कमतरता होऊ शकते.

प्रश्न: उंची वाढवण्याची औषधे किंवा पावडर उपयोगी आहेत का? — बाजारात मिळणाऱ्या पावडरींचा उंचीवर परिणाम होत असल्याचा पुरावा नाही. ग्रोथ हॉर्मोन हा वेगळा विषय — तो फक्त निदान झालेल्या ठराविक आजारांतच, तज्ज्ञांच्या देखरेखीखाली दिला जातो.

प्रश्न: कोणत्या वयात उंची वाढणे थांबते? — मुलींची वाढ साधारण चौदा ते सोळा, मुलांची सोळा ते अठरा वर्षांपर्यंत थांबते. हाडांच्या टोकांवरच्या वाढीच्या पट्ट्या बंद झाल्या की उंची स्थिरावते.

प्रश्न: बाळाची सध्याची उंची टाकून अंदाज काढता येईल का? — या साधनात नाही. दोन वर्षांनंतरच्या मुलांसाठी वाढीच्या तक्त्यावरून काढलेला अंदाज अधिक अचूक असतो — त्यासाठी वाढ कॅल्क्युलेटर वापरा.