दात येण्याचा तक्ता: कोणता दात कधी येतो, आणि आलेल्यावर खूण करा

आलेल्या दातांवर खूण करा

बाळाचे वय महिन्यांत टाका, मग तोंडाच्या चित्रात आलेल्या दातावर टिचकी मारा. खूण फोनमध्ये जपली जाते.

दात येण्याचा क्रम

पहिले येतात ते खालचे मधले दोन दात, साधारण सहा ते दहा महिन्यांच्या दरम्यान. मग वरचे मधले दोन, त्यानंतर वरचे आणि खालचे बाजूचे दात.

यानंतर क्रम अनेकांना अनपेक्षित वाटतो: सुळे येण्याआधी पहिल्या दाढा येतात — साधारण तेरा ते एकोणीस महिन्यांत. सुळे त्यानंतर, सोळा ते तेवीस महिन्यांत. शेवटी दुसऱ्या दाढा, तीन वर्षांच्या आसपास.

सगळे मिळून वीस दुधाचे दात, आणि तिसऱ्या वाढदिवसापर्यंत ते साधारण पूर्ण होतात. वरच्या मर्यादा अमेरिकन डेंटल असोसिएशनच्या तक्त्यातल्या आहेत आणि त्या मुद्दाम रुंद आहेत.

'दात येताहेत' असे काय काय म्हणू नये

हा या पानाचा सर्वात महत्त्वाचा भाग आहे. दात येण्याने जास्त ताप येत नाही, जुलाब होत नाहीत आणि उलट्या होत नाहीत. हिरडी दुखल्याने तापमान अगदी थोडे वाढू शकते, पण 38 अंशांच्या पुढचा ताप दातांचा नसतो.

हे महत्त्वाचे आहे कारण याच वयात — सहा ते बारा महिने — आईकडून मिळालेली प्रतिकारशक्ती कमी होते आणि बाळ हातात येईल ते तोंडात घालायला लागते. म्हणजे नेमक्या याच काळात खरे संसर्गही जास्त होतात.

'दात येताहेत' असे म्हणून ताप, जुलाब किंवा सुस्ती दुर्लक्षित केली, तर खरे आजारपण उशिरा लक्षात येते. दात येण्याने होते ते इतकेच: हिरडी सुजणे, लाळ वाढणे, चावण्याची इच्छा, थोडी चिडचिड आणि झोपेत खंड.

काय उपयोगी पडते आणि काय टाळायचे

उपयोगी पडतात त्या साध्या गोष्टी. फ्रिजमध्ये (फ्रीजरमध्ये नाही) थंड केलेली स्वच्छ टीदिंग रिंग. स्वच्छ बोटाने किंवा ओल्या मऊ कापडाने हिरडी हलक्या हाताने चोळणे. सहा महिन्यांवरच्या बाळाला चावण्यासाठी थंड काकडीची फोड — पण नेहमी समोर बसून.

गळ्यात बांधायच्या मण्यांच्या माळा वापरू नका. त्यांचा फायदा सिद्ध झालेला नाही आणि गळा आवळण्याचा तसेच मणी घशात अडकण्याचा खरा धोका आहे — यात बाळे दगावली आहेत.

हिरड्यांना लावायच्या जेल आणि दात येण्याच्या पावडरी डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय वापरू नका. काहींमध्ये बधिर करणारी औषधे असतात जी लहान बाळांसाठी सुरक्षित नाहीत, आणि पारंपरिक पावडरींमध्ये शिसे आढळल्याच्या घटना घडल्या आहेत.

दुधाचे दात कधी पडतात

जे पहिले आले तेच पहिले पडतात — खालचे मधले दात, साधारण सहा ते सात वर्षांच्या दरम्यान. मग वरचे मधले, बाजूचे, आणि शेवटी सुळे व दाढा अकरा-बारा वर्षांपर्यंत.

पहिली कायमची दाढ मात्र कोणताही दुधाचा दात पडल्याशिवाय, दुधाच्या दातांच्या मागे सरळ उगवते — साधारण सहाव्या वर्षी. अनेक पालकांना ती दुधाची दाढ वाटते आणि तिच्याकडे दुर्लक्ष होते. ती कायमची आहे आणि तिला कीड लागली तर बदली मिळणार नाही.

दात हलू लागला की तो स्वतःच पडू द्या. दोऱ्याने ओढणे किंवा जबरदस्तीने काढणे टाळा — हिरडीला जखम होते. दुधाचा दात वेळेआधी पडला किंवा किडीमुळे काढावा लागला, तर दंतवैद्याला विचारा; तिथली जागा टिकवावी लागते, नाहीतर पुढचे दात सरकून कायमचा दात बाहेर येतो.

दात आल्यानंतर — काळजी कधीपासून सुरू होते

पहिला दात दिसला की त्याच दिवसापासून स्वच्छता सुरू. लहान मऊ ब्रशने दिवसातून दोनदा — सकाळी आणि झोपण्यापूर्वी — घासा. तीन वर्षांखालील बाळासाठी तांदळाच्या दाण्याएवढी फ्लोराइडयुक्त पेस्ट पुरेशी असते.

रात्री दुधाची बाटली तोंडात ठेवून झोपू देऊ नका. झोपेत लाळ कमी होते आणि दुधातली साखर दातांवर तशीच राहते — यातून पुढच्या दातांना लवकर कीड लागते. हा त्रास दोन वर्षांच्या बाळांतही दिसतो.

पहिली दंतवैद्याकडची भेट पहिला दात आल्यानंतर किंवा पहिल्या वाढदिवसापर्यंत — जे आधी होईल तेव्हा. दुधाचे दात 'कसेही पडणारच' असे नाही; त्यांच्या खाली कायमचे दात तयार होत असतात.

प्रश्न

प्रश्न: दहा महिने झाले, एकही दात नाही — काळजी करावी का? — नाही. पहिला दात बाराव्या महिन्यात येणे सामान्य आहे. अठरा महिने होऊनही एकही दात नसेल तर मात्र डॉक्टरांना सांगा.

प्रश्न: दात वेड्यावाकड्या क्रमाने आले तर? — बहुतेक वेळा हरकत नाही. दुधाचे दात वेगळ्या क्रमाने आले म्हणून कायमचे दात वाकडे येतील असे नाही.

प्रश्न: दोन दातांमध्ये फट आहे, ती राहील का? — दुधाच्या दातांमध्ये फटी असणे चांगले लक्षण मानले जाते — कायमचे दात मोठे असतात आणि त्यांना जागा लागते.

प्रश्न: दात येताना बाळ रात्री उठते, काय करावे? — दिवसा जास्त जवळ घ्या, झोपण्यापूर्वी हिरडी चोळून द्या, आणि नेहमीचा झोपेचा क्रम बदलू नका. वेदनाशामक औषध द्यायचे असल्यास मात्रा आणि वेळ डॉक्टरांना विचारा — स्वतःच्या मनाने देऊ नका.