कृत्तिका नक्षत्र: राशी, चरण आणि नावाचे अक्षर

कृत्तिका नक्षत्र म्हणजे काय

चंद्राच्या मार्गाचे सत्तावीस समान भाग केले जातात; त्यांतला एक भाग म्हणजे कृत्तिका नक्षत्र. ते मेष २६°४०' ते वृषभ १०°००' या भागात येते आणि प्रत्येक नक्षत्राप्रमाणे तेरा अंश वीस कला रुंद आहे.

पारंपरिक पंचांगात या नक्षत्राचा स्वामी ग्रह रवि मानला जातो, देवता अग्नी आणि चिन्ह वस्तरा आणि ज्वाला. ही माहिती पंचांगातून येते — ती श्रद्धेचा भाग आहे, आणि इथे तशीच दिली आहे.

हे नक्षत्र मेष आणि वृषभ या दोन राशींमध्ये विभागले जाते. म्हणूनच नुसते नक्षत्र माहीत असून पुरत नाही — कोणते चरण हे कळल्याशिवाय राशी ठरत नाही.

चारही चरणे, राशी आणि नावाचे अक्षर

नक्षत्राचे चार समान भाग होतात, त्यांना चरण म्हणतात. नाव कोणत्या अक्षराने सुरू करावे हे चरणावर ठरते:

1ले चरण — अक्षर अ — राशी मेष

2ले चरण — अक्षर ई — राशी वृषभ

3ले चरण — अक्षर उ — राशी वृषभ

4ले चरण — अक्षर ए — राशी वृषभ

बाळाचा जन्म कोणत्या चरणात झाला हे जन्म वेळेवरून ठरते. ते काढण्यासाठी नक्षत्र शोधक वापरा.

तुमच्या बाळाचे हेच नक्षत्र आहे का

नक्षत्र दिवसातून जवळपास एकदा बदलते — चंद्राला एक नक्षत्र ओलांडायला साडेचोवीस तास लागतात. त्यामुळे फक्त तारीख पुरेशी नाही; सकाळी आणि रात्री जन्मलेल्या बाळांचे नक्षत्र वेगळे असू शकते.

आमचे नक्षत्र शोधक जन्म तारीख आणि वेळ घेऊन नक्षत्र, चरण, राशी आणि अक्षर सांगते. शिवाय ते नक्षत्र नेमके कधी सुरू होते आणि कधी संपते तेही दाखवते, म्हणजे तुम्ही घरच्या पंचांगाशी ताडून पाहू शकता.

नावाबद्दल एक प्रामाणिक सूचना

अ, ई, उ, ए — ही या नक्षत्राच्या चरणांची अक्षरे. या अक्षरांनी सुरू होणारे नाव ठेवण्याची परंपरा अनेक घरांत पाळली जाते.

पण असा कोणताही नियम नाही की नाव याच अक्षराने सुरू व्हायलाच हवे. ही परंपरा आहे, कायदा नाही. काही कुटुंबे नक्षत्राचे अक्षर घरातल्या नावापुरते ठेवतात आणि शाळेचे नाव वेगळे निवडतात — दोन्ही चालते.

या अक्षरांनी सुरू होणाऱ्या मराठी नावांची यादी आम्ही अजून तयार करत आहोत. अर्थासह पडताळलेली यादी तयार झाल्यावरच इथे देऊ — नुसती भरगच्च यादी देण्यापेक्षा ते बरे.