नाव ठेवण्यापूर्वी ही एक चाचणी करा — नाहीतर शाळेत चिडवणं ठरलेलं

एका वडिलांचा प्रश्न

मुलगी जन्मली तो दिवस सोमवार. शंकराचा वार. आई-वडिलांनी ठरवलं — नाव 'शिवी' ठेवायचं. अर्थ स्पष्ट, हेतू स्वच्छ, दोघांचं एकमत.

मग कुणीतरी सांगितलं की मराठीत शिवी म्हणजे शिवी. अपशब्द. घरात कुणाच्याही ते लक्षात आलं नव्हतं, कारण नाव म्हणून ऐकताना तो शब्द वेगळा वाटतो.

ही चूक मूर्खपणाची नाही. ती अगदी सहज होणारी आहे, आणि तिचं कारण एकच — आपण आपल्या स्वतःच्या निवडीची चाचणी घेऊ शकत नाही. जो शब्द आपल्याला आधीच आवडलेला आहे, तो आपल्याला 'नाव' म्हणूनच ऐकू येतो; बाकीच्या जगाला तो आधी शब्द म्हणून ऐकू येतो.

नाव मारलं जाण्याची पाच कारणं

आवडलेली नावं शेवटी का सोडावी लागतात, याची पाच ठरलेली कारणं आहेत. पाचही आधी तपासता येतात.

स्वतःचं नाव आपण तपासू शकत नाही

हा या सगळ्याचा गाभा आहे. एकदा एखादं नाव मनात बसलं की ते आपल्याला निष्पक्षपणे ऐकूच येत नाही. म्हणून चाचणी दुसऱ्यांकडून घ्यावी लागते — आणि ती नेमकी कशी घ्यायची यालाही एक पद्धत आहे.

'हे नाव कसं वाटतं?' असं विचारू नका. समोरचा माणूस विनयाने 'छान आहे' म्हणेल. त्याऐवजी नाव नुसतं सांगा आणि गप्प बसा. पहिली प्रतिक्रिया काय येते ते बघा — हसू आलं का, थांबून विचारलं का, दुसऱ्यांदा विचारावं लागलं का.

आणि सगळ्यात महत्त्वाचं — शाळेत जाणाऱ्या मुलांना विचारा. चिडवण्याची कल्पकता मोठ्या माणसांपेक्षा दहा वर्षांच्या मुलाकडे जास्त असते. त्याला जे सुचेल ते तुमच्या मुलाच्या वर्गातल्या मुलालाही सुचेल.

नाव नक्की करण्यापूर्वीच्या सात चाचण्या

प्रत्येक चाचणी दोन मिनिटांची आहे. सातही पार पडली, तर नाव बहुधा टिकेल.

नाव आवडतंय पण अडचण आहे — मग काय

हेतू सोडू नका, रूप बदला. हाच सगळ्यात उपयोगी सल्ला आहे. शिवाच्या नावावरून नाव हवं असेल तर शिवी सोडून शिवानी, शिवाली, शिविका, शिवन्या असे अनेक पर्याय आहेत — हेतू तोच राहतो, अडचण जाते.

अक्षरं मागेपुढे करूनही बघता येतं. काही कुटुंबं तेच अक्षर वापरून पूर्णपणे वेगळं नाव तयार करतात, आणि लाडाचं नाव म्हणून मूळ आवडलेला शब्द घरात वापरतात. शाळेच्या दाखल्यावर एक नाव, घरात दुसरं — हे मराठी घरांत नवीन नाही.

आणि एक गोष्ट लक्षात ठेवा: प्रत्येक नावाला कुणीतरी काहीतरी नाव ठेवणारच. पूर्णपणे सुरक्षित नाव असं काही नसतं. टाळायचं ते फक्त उघड, ठळक, पहिल्या दिवशीच सापडणारं.

प्रश्न

प्रश्न: नाव ठेवून झालंय, आता अडचण लक्षात आली — काय करावं? — नाव कायदेशीररीत्या बदलता येतं, पण घाई करू नका. आधी लाडकं रूप बदलून बघा; बरेचदा त्यानेच प्रश्न सुटतो.

प्रश्न: सगळेच म्हणतात नाव चांगलं आहे, तरी शंका आहे? — शाळकरी मुलाला विचारा. मोठी माणसं विनयाने खरं सांगत नाहीत.

प्रश्न: वेगळं नाव ठेवायचंय, पण चिडवण्याची भीती वाटते? — वेगळेपणा आणि अडचण या वेगळ्या गोष्टी आहेत. वरील सात चाचण्या पार पडणारं वेगळं नाव पूर्णपणे चालतं.

प्रश्न: ज्योतिषाने अक्षर दिलंय, त्याच अक्षरात चांगलं नाव सापडत नाही? — नक्षत्र शोधकातून तुमच्या बाळाच्या चारही चरणांची अक्षरं बघा; एका नक्षत्रात चार अक्षरं असतात, आणि राशीचं अक्षर घेणंही अनेक घरांत चालतं.