बाळाचा आठवा आठवडा: दोन महिने पूर्ण — रडण्याचा उतार सुरू

वादळाचा उतार

गेल्या आठवड्यांत घराला घेरणाऱ्या संध्याकाळी या टप्प्यापासून लहान होऊ लागतात. कोलिकचे शिखर सहाव्या-आठव्या आठवड्याचे होते; आता उतार आहे, आणि तीन-चार महिन्यांपर्यंत बहुतेक घरांत हा किस्सा जुना झालेला असतो.

उताराचे श्रेय कोणत्याही नुस्ख्याला नाही — घड्याळाला आहे. बाळाची पचनसंस्था आणि मज्जासंस्था दोन्ही पिकत आहेत. या बोगद्यातून गेलेल्या घरांसाठी मागे वळून एक वाक्य: तुम्ही काहीही चूक केली नव्हती.

दोन महिन्यांचा टप्पा मोजमापाचाही — वजन, उंची, आणि वाढीची छोटी यादी. खालचा तक्ता तोच; आणि मोजायचे साधन वरच्या ट्रॅकरपुढे आता ग्रोथ-कॅल्क्युलेटरही.

या आठवड्यात तुमचे बाळ

दोन महिन्यांची वाढ-यादी: नजर भिडवून हसू (सोशल स्माइल) — आतापर्यंत यायला हवे; आवाजांची ('कू-गू') उत्तरे; आवाजाला थबकणे-दचकणे; टमी टाइममध्ये डोके 45°; हलत्या वस्तूचा डोळ्यांनी पाठलाग. ही यादी तपासणीच्या भेटीत डॉक्टरही विचारतील — घरून उत्तरे घेऊन जा.

वजन: दोन महिन्यांत बहुतेक बाळे जन्माच्या वजनाहून सुमारे दीड किलो वर असतात. पण लक्षात ठेवा — आकडा नव्हे, चाल: स्वतःच्याच पर्सेंटाइल-रेषेवर टिकलेले बाळ योग्य चालले आहे, शेजारच्या बाळाहून हलके असूनही.

झोप: रात्रीची सर्वात मोठी खेप आता 5-6 तासांपर्यंत जाऊ शकते — जिथे जाते तिथे तिला दृष्ट लावू नका, आणि जिथे नाही तिथे आठवण: हेही सामान्यच्या रुंद पट्ट्यात आहे. एकूण झोप अजून 14-17 तास.

हात आता नुसते शोधले जात नाहीत — उघडू लागले आहेत. मुठींची घट्ट पकड सैल, तळहातात ठेवलेला खुळखुळा क्षणभर थांबतो. पुढच्या आठवड्यांत हेच हात स्वतः वस्तूंकडे झेपावतील.

आईचाही मोसम महत्त्वाचा

दोन महिन्यांच्या आईचा सर्वात नेहमीचा प्रश्न आरशातून येतो — केस. प्रसूतीनंतरचे गळणे (दोन ते चार महिन्यांत शिखर) ही संप्रेरकांची परतफेड आहे, कमतरता नव्हे; गर्भारपणात गळायचे विसरलेले केस आता हिशेब चुकता करत आहेत. सहा-बारा महिन्यांत हे आपोआप थांबते — तेल-शॅम्पू बदलण्याशी याचा संबंध नाही; हो, जेवण-लोह पूर्ण राहो.

पाळीची परत-फेरी आता कधीही शक्य — विशेषतः जिथे दुधासोबत फॉर्म्युलाही चालतो. पहिली फेरी अनियमित-जड असू शकते. आणि तेच जुने सत्य: पाळी परतण्याआधीही गर्भ राहू शकतो — गर्भनिरोधाचा निर्णय राहिला असेल तर आता करा.

घरच्या वाटणीची उजळणीही याच वेळची — पहिल्या आठवड्यांची 'चालेल तसे' व्यवस्था आता ढाचा मागते: रात्रीची ड्युटी कोणाची, संध्याकाळची कोणाची, आईची फेरी/झोप कधी. कागदावरची वाटणी वादांहून स्वस्त पडते.

या आठवड्यात काय करायचे

दोन महिन्यांची तपासणी-भेट (जिथे होते) किंवा पुढचे वजन — MCP कार्डावर नोंदवा, आणि वरच्या ग्रोथ-कॅल्क्युलेटरमध्ये पर्सेंटाइल पाहा. वाढ-यादीची उत्तरे सोबत न्या.

10-आठवड्यांच्या लसी पुढच्या पंधरवड्यात — तारीख ट्रॅकरमधून पक्की, कार्ड पिशवीत.

खेळण्यांची पहिली खरी खरेदी जवळ आली: तळहातात टिकणारा हलका खुळखुळा, वर टांगायचे प्ले-जिम/ठळक खेळणे ज्यावर हात मारता येतील. महागड्या 'ब्रेन-डेव्हलपमेंट' खेळण्यांची गरज नाही — आवाज, रंग, पकड — याच तीन कसोट्या.

टमी टाइम आता दिवसभरात मिळून 15-20 मिनिटांकडे — छोट्या तुकड्यांत. डोक्याच्या मागचा चपटेपणा (एकाच कुशीवर राहण्याने) यानेच टळतो; जागेपणी डोक्याची बाजू बदलत राहणेही मदत करते.

आठवा आठवडा (2 महिने): एका नजरेत

या आठवड्यातल्या महत्त्वाच्या गोष्टी एका ठिकाणी. तुमच्या बाळानुसार डॉक्टर यात बदल सांगू शकतात.

डॉक्टरांना ताबडतोब कधी भेटायचे

पक्की यादी तीच — तीन महिन्यांखालचा ताप, दूध सोडणे, जलद श्वास, सुस्ती, झटके: त्याच क्षणी रुग्णालय.

दोन महिन्यांची वाढ-घंटा: अजून एकही सोशल स्माइल नाही, आवाजांना कोणतीही प्रतिक्रिया नाही, डोळे कशाचाही पाठलाग करत नाहीत, किंवा शरीर खूप लुळे/खूप आखडलेले — ही यादी 'बघू नंतर'ची नाही; याच आठवड्यात डॉक्टरांना सांगा. बहुतेकदा उत्तर दिलाशाचेच निघते — पण ते उत्तर तपासणीतून यावे.

हा लेख फक्त सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. तो वैयक्तिक वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. तुमच्या बाळाची तब्येत, जन्माच्या वेळची परिस्थिती आणि तपासण्यांचा पूर्ण तपशील पाहून सल्ला देऊ शकतील ते तुमचे बालरोगतज्ज्ञ किंवा जवळच्या आरोग्य केंद्रातील डॉक्टरच.

लसींच्या तारखा काढा

जन्म तारीख द्या — राष्ट्रीय वेळापत्रकातली प्रत्येक लस कॅलेंडरवरची तारीख बनून दिसेल, आणि राहिलेली लस नाव घेऊन समोर येईल. याच आठवड्यांत सहा आठवड्यांची मोठी भेट येते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: रात्री 5-6 तास झोपते — मध्ये उठवून पाजू? — वजनाची चाल ठीक असेल आणि डॉक्टरांनी वेगळे सांगितले नसेल, तर नको — रात्रीची मोठी झोप भेट आहे, घ्या. सकाळचे पहिले दूध भरगच्च होईल, हीच व्यवस्था.

प्रश्न: बाळ दुसऱ्यांच्या कडेवर जाताच रडते — आत्तापासून 'आईवेडे'? — नाही — दोन महिन्यांचे बाळ गंध-आवाज-धडधडीने आईला ओळखते आणि तिथेच सर्वात सुरक्षित वाटते. हे प्रेम आहे, बिघडणे नव्हे. दुसऱ्यांच्या कडेची सवय हळूहळू, आईच्या उपस्थितीत लावा.

प्रश्न: डोके मागून चपटे दिसते — टोपी/उशीने सुधारेल? — उशी-टोपी नाही (झोपत्या बाळाजवळ उशी धोका आहे). इलाज स्थिती: जागेपणी जास्त टमी टाइम, कडेवर जास्त, झोपताना डोक्याची बाजू आलटून-पालटून. बहुतेक चपटेपणा यानेच महिन्यांत सुधारतो; वाढताना दिसला तर डॉक्टरांना दाखवा.

प्रश्न: दोन महिन्यांच्या बाळाला पाण्याचे दोन थेंब — उकाडा फार आहे? — तरीही नाही. सहा महिने पाणीही नाही — आईच्या दुधात 85% हून जास्त पाणीच आहे, आणि उकाड्यात बाळ फक्त जास्त वेळा पिईल. पाण्याचे थेंब बाळाच्या पोटातली जागा आणि क्षार-संतुलन दोन्ही बिघडवतात.