नवजात बाळासाठी काय लागते: खरी यादी, आणि काय घेऊच नये

दुकानात तीन पानांची यादी घेऊन उभे राहिल्यावर सगळेच गरजेचे वाटते. प्रत्यक्षात पहिल्या महिन्यात लागणाऱ्या गोष्टी एका पानात मावतात.
दुकानात, तीन पानांची यादी घेऊन
बाळाच्या दुकानात गेल्यावर एक गोष्ट लगेच जाणवते — इथे प्रत्येक गोष्टीचा एक बाळांसाठीचा प्रकार आहे, आणि तो नेहमीच्या प्रकारापेक्षा तिप्पट महाग आहे.
आणि यादी दिली जाते ती दुकानाची. त्यात असणाऱ्या अनेक गोष्टी पहिल्या सहा महिन्यांत एकदाही वापरल्या जात नाहीत, आणि काही तर कधीच.
म्हणून ही यादी उलट्या बाजूने लिहिली आहे — पहिल्या महिन्यात खरोखर रोज लागते ते आधी, नंतरचे नंतर, आणि शेवटी घेऊच नये अशा गोष्टी.
एक सर्वसाधारण नियम — कमी घ्या. बाळ महिन्याभरात मापातून बाहेर जाते, भेटी येतात, आणि लागले तर दुकान चार दिवस बंद राहत नाही.
कपडे आणि दुपटी
फक्त सुती. नवजात बाळाची त्वचा नाजूक असते आणि आपल्याकडचे हवामान बहुतांश वर्ष उष्ण-दमट असते. लोकरीचे आणि कृत्रिम धाग्याचे कपडे घाम अडवतात आणि पुरळ येते.
सगळे कपडे वापरण्याआधी गरम पाण्यात धुवा आणि उन्हात वाळवा. नवीन कपड्यांवर खळ आणि रसायने असतात.
मापाबद्दल — नवजात मापाचे फार कमी घ्या. बाळ त्यातून महिन्याभरात बाहेर जाते. ०–३ महिने आणि ३–६ महिने या मापांचे जास्त घ्या.
| वस्तू | किती | टीप |
|---|---|---|
| सुती झबली / नवजात कपडे | ८ – १० | पुढून बांधायचे; डोक्यातून घालायचे नकोत |
| मऊ सुती दुपटी | ६ – ८ | जुन्या साड्यांची सर्वात मऊ आणि सर्वात स्वस्त |
| सुती लंगोट | १५ – २० | डायपरला विश्रांती देण्यासाठी; रोज लागतात |
| टोपी आणि मोजे | प्रत्येकी ३ – ४ | डोक्यातून उष्णता सर्वात जास्त जाते |
| पातळ पांघरूण / शाल | २ – ३ | एसी आणि प्रवासासाठी |
| हातमोजे | २ – ३ | नखांनी चेहरा ओरखडू नये म्हणून |
पाजण्यासाठी आणि झोपेसाठी
अंगावर पाजणार असाल तर बाटल्या आधीच घेऊ नका. गरज पडली तरच घ्या — आणि बहुतेकदा पडत नाही. आधीच घेतलेल्या बाटल्या विनाकारण वापरल्या जातात आणि दूध लवकर कमी होते.
जे खरोखर लागते ते — दोन-तीन नर्सिंग ब्रा, नर्सिंग पॅड, आणि पाजताना पाठीला आधार देणारी उशी. उशीसाठी वेगळी 'फीडिंग पिलो' घ्यायची गरज नाही; घरातल्या दोन उशा तेच काम करतात.
झोपेसाठी — घट्ट गादी आणि त्यावर घट्ट बसणारी सुती चादर. एवढेच. उशी नको, गुबगुबीत पांघरूण नको, मऊ खेळणी नकोत, आणि कडेला गुंडाळायचे कापड नको. या सगळ्यांमुळे झोपेतला धोका वाढतो.
पाळणा, झोळा किंवा घरातलीच गादी — तिन्ही चालतील, फक्त सपाट आणि रिकामे असावेत. महागडा पाळणा घ्यायची गरज नाही; बाळ त्यात फार दिवस राहत नाही.
डायपर, अंघोळ आणि त्वचेची काळजी
डायपर — नवजात मापाचे एकच पॅकेट आधी घ्या. पहिल्या दिवसांत दिवसाला आठ-दहा लागतात, पण बाळ मापातून लवकर बाहेर जाते आणि कोणता प्रकार बसतो हे आधी कळत नाही.
दिवसा सुती लंगोट आणि रात्री डायपर — हा बहुतेक घरांत चालणारा आणि स्वस्त पर्याय आहे. त्वचेला हवाही मिळते आणि पुरळ कमी येते.
अंघोळीसाठी — एक प्लास्टिकचे टब किंवा मोठे घमेले, दोन मऊ सुती टॉवेल, आणि सौम्य साबण. रोज साबण लावायची गरज नाही; आठवड्यातून दोन-तीन वेळा पुरे. बाकी दिवशी कोमट पाणी.
त्वचेसाठी — खोबरेल तेल किंवा तिळाचे तेल मालिशीसाठी, आणि डायपरच्या जागी लावायला एक साधे मलम. पावडर टाळा; ती श्वासात जाते.
आणि नाळेची काळजी सर्वात सोपी — काहीही लावायचे नाही. कोरडी आणि स्वच्छ ठेवा, डायपर तिच्या खाली दुमडा, आणि ती आपोआप पडू द्या. हळद, तेल, राख किंवा पावडर लावू नका.
घरात करून ठेवायच्या तयारीच्या गोष्टी
सामानाच्या यादीपेक्षा या गोष्टी जास्त उपयोगी पडतात आणि त्या मोफत आहेत.
स्वयंपाकघर भरून ठेवा. आठव्या महिन्यात डाळी, तांदूळ, तेल, मसाले आणि टिकाऊ पदार्थ भरून ठेवा. आणि शक्य असेल तर काही जेवण करून गोठवून ठेवा — पहिल्या आठवड्यात स्वयंपाकाची वेळच मिळत नाही.
महत्त्वाच्या फोन नंबरांची एक कागदावरची यादी करून फ्रिजवर लावा — डॉक्टर, रुग्णालय, बालरोगतज्ज्ञ, जवळचे नातेवाईक, रिक्षावाला. रात्री फोनात शोधण्यापेक्षा भिंतीवरचा कागद वेगाने कामाला येतो.
बाळाला सांभाळणारे कोणी येणार असेल — आजी, मावशी, बाई — तर त्यांचे येणे प्रसूतीच्या आधीच ठरवा आणि तारखा नक्की करा.
घरातली एक जागा बाळासाठी ठरवा — जिथे डायपर, कपडे, कापड आणि तेल एकत्र राहील. रात्री तीन वाजता सामान शोधावे लागू नये.
आणि जन्म नोंदणी, आधार, आणि विम्यात बाळाचे नाव जोडणे — या तिन्हीसाठी काय लागते ते आधीच विचारून ठेवा. नंतर वेळ मिळत नाही आणि मुदती निघून जातात.
आईसाठी
ही यादी नेहमी शेवटी येते आणि अनेकदा राहूनच जाते. बाळाच्या सामानाच्या गडबडीत आईचे काहीच घेतलेले नसते.
मॅटर्निटी पॅड दोन पॅकेट, जुनी किंवा सैल आतली वस्त्रे, पुढून उघडणारे तीन-चार सैल कपडे, आणि पकड असलेली चप्पल.
पाण्याची मोठी बाटली — पाजताना तहान लागते आणि उठून पाणी आणणे जमत नाही. जवळ ठेवायला खाऊ — खजूर, सुका मेवा, लाडू.
आणि सर्वात कमी बोलली जाणारी गोष्ट — बद्धकोष्ठ जवळपास सगळ्यांना होतो. भरपूर पाणी, फळे आणि डॉक्टरांनी सुचवले तर शौच मऊ करणारे औषध, आधीच घरात ठेवा.
नंतर लागणाऱ्या गोष्टी — आत्ता नको
या गोष्टी उपयोगी आहेत, पण त्या पहिल्या महिन्यात लागत नाहीत. गरज पडेल तेव्हा घ्या; तोवर पैसे आणि जागा दोन्ही वाचतात.
बाळाला बाहेर न्यायची गाडी किंवा कापडी वाहक — तिसऱ्या-चौथ्या महिन्यापासून उपयोगी. आणि कापडी वाहक घेताना बाळाचे पाय बेडकासारखे पसरलेले राहतील असा घ्या; पाय लोंबकळणारे प्रकार नितंबाला चांगले नाहीत.
उंच खुर्ची — घन आहार सुरू झाल्यावर, सहा महिन्यांनी. त्याआधी बाळ नीट बसतच नाही.
चावायच्या रिंग आणि खेळणी — चार-पाच महिन्यांनी. आणि पहिल्या महिन्यांत बाळाला खेळणी लागतच नाहीत; तुमचा चेहरा हेच त्याचे सर्वात आवडते दृश्य आहे.
दूध काढायचे यंत्र — कामावर परत जाणार असाल किंवा डॉक्टरांनी सांगितले असेल तरच. आधीच घेतले तर विनाकारण वापरले जाते.
आणि गाडी असेल तर कार सीट — ही मात्र पहिल्या दिवसापासून लागते, आणि आपल्याकडे तीच सर्वात जास्त वगळली जाते. रुग्णालयातून घरी येतानाचा प्रवास हाही प्रवासच आहे.
घेऊच नये अशा गोष्टी
यादीतल्या या गोष्टी दुकानदार आवर्जून दाखवतो, आणि त्या घेतल्या जातात कारण त्या 'बाळासाठी' आहेत.
यांतले काही फक्त पैशाचा अपव्यय आहेत; काही खरोखर धोकादायक. दुसरा भाग महत्त्वाचा.
| घेऊ नका | कारण |
|---|---|
| वॉकर | चालायला मदत करत नाही; पडण्याचे आणि भाजण्याचे अपघात यातूनच होतात |
| उशा, कडेचे गुंडाळे, गुबगुबीत पांघरूण | पाळण्यात हे काहीच नसावे — झोपेतला धोका वाढतो |
| पावडर | श्वासात जाते; डायपरच्या जागीही टाळा |
| गादीखाली ठेवायच्या उंचावणाऱ्या फळ्या | बाळ घसरून श्वास अडतो; तिरपे झोपवू नये |
| खूप नवजात मापाचे कपडे | बाळ महिन्याभरात बाहेर जाते; बहुतेक कपडे न वापरताच पडून राहतात |
| आधीच घेतलेल्या बाटल्या आणि फॉर्म्युला | गरज नसताना वापरले जाते आणि अंगावरचे दूध कमी होते |
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
सगळे आधीच घेऊन ठेवावे का?
नाही. पहिल्या दोन आठवड्यांचे घ्या आणि बाकीचे नंतर. भेटी येतात, आणि गरजा प्रत्यक्ष अनुभवानेच कळतात.
वापरलेले कपडे आणि पाळणा चालतो का?
कपडे चालतील आणि उलट चांगले — अनेकदा धुतलेले कापड जास्त मऊ असते. पाळणा चालेल, फक्त गादी घट्ट आहे आणि तुटलेले काही नाही याची खात्री करा. कार सीट मात्र वापरलेली घेऊ नका.
बजेट कमी असेल तर प्राधान्य कशाला?
सुती कपडे आणि लंगोट, दुपटी, घट्ट गादी आणि चादर, डायपरच्या जागेसाठी मलम, आणि आईचे पॅड. एवढ्यावर पहिला महिना निघतो.
बाळाच्या कपड्यांना कोणता साबण?
साधा सौम्य साबण किंवा वेगळा डिटर्जंट, आणि नीट खळखळून धुवा. महागडा 'बेबी डिटर्जंट' आवश्यक नाही; उरलेला साबण त्वचेला त्रास देतो, म्हणून धुणे नीट होणे महत्त्वाचे.
संदर्भ
या पानावरचा प्रत्येक वैद्यकीय आकडा खालील मार्गदर्शक तत्त्वांमधून घेतला आहे. तुमच्या डॉक्टरांचे म्हणणे वेगळे असल्यास ते कोणती मार्गदर्शक तत्त्वे पाळतात हे विचारा.
- WHO. Recommendations on newborn health: Guidelines approved by the WHO Guidelines Review Committee (2017)Supports the claim that nothing should be applied to the umbilical cord stump — WHO recommends dry cord care (keeping the cord clean and dry) and advises against applying substances such as turmeric, oil, ash, or powder.
- WHO. Infant and young child feeding: Model Chapter for textbooks for medical students and allied health professionals (2009)Supports the advice to avoid introducing feeding bottles when breastfeeding, as early introduction of bottles can reduce breast milk supply and undermine exclusive breastfeeding.
पुनरावलोकन
- Bhushan Ram — अभियांत्रिकी प्रमुख, theAsianparent इंडियामराठी भाषेची तपासणी; दोन मुलांचे वडील
- Nikhil Dange — theAsianparentमराठी भाषा आणि सांस्कृतिक तपासणी
प्रकाशक: theAsianparent संपादकीय टीम
पॅरेंट्स चॉइस अवॉर्ड्स 2026
भारतीय पालकांनी सुचवलेले आणि मत दिलेले ब्रँड. यादी इंग्रजीत आहे.






