
चाळिसाव्या आठवड्यात बाळाचे वजन सुमारे ३.४ किलो आणि लांबी सुमारे ५० सेंटिमीटर. अपेक्षित तारीख आली आणि कळा सुरू झाल्या नाहीत, तर ते अपयशही नाही आणि उशीरही नाही — फक्त चार-पाच टक्के बाळे नेमकी त्याच तारखेला जन्माला येतात.
महिन्यांपूर्वी कॅलेंडरवर गोल आखलेली तारीख आज उजाडली आहे. फोन सकाळपासून वाजतो आहे आणि प्रत्येकजण तेच विचारतो.
आणि काहीच होत नाही. कळा नाहीत, पाणी नाही, फक्त तेच जड पोट आणि तीच तुटलेली झोप.
इथे एक गोष्ट स्पष्ट असू द्या: फक्त चार-पाच टक्के बाळे नेमकी अपेक्षित तारखेला जन्माला येतात. ती तारीख मुदत नाही, मध्यबिंदू आहे. ३९ ते ४१ आठवडे हा पूर्णपणे सामान्य पट्टा आहे.
बाळाचे वजन सुमारे ३.४ किलो आणि लांबी सुमारे ५० सेंटिमीटर.
बाळ पूर्ण तयार आहे. अंगावरचा वेर्निक्स आणि बारीक केस बहुतांशी गेले आहेत, नखे बोटांच्या पुढे आली आहेत, आणि डोक्याची कवटीची हाडे प्रसूतीसाठी सरकू शकतील अशी सुटी आहेत.
आतापासून बाळ फारसे वाढत नाही — ते वाट पाहते आहे. वार अजूनही काम करते आहे आणि गर्भजलाचे प्रमाण हळूहळू कमी होत जाईल; म्हणूनच या टप्प्यावर देखरेख वाढते.
पोट सर्वात जड, झोप सर्वात कमी, आणि संयम सर्वात कमी — या आठवड्याचे प्रामाणिक वर्णन हेच.
ब्रॅक्स्टन हिक्स वारंवार आणि जोरदार. काहींना जुलाब होतात, पोट साफ होते, किंवा अचानक घर आवरण्याची ऊर्जा येते — ही सगळी प्रसूती जवळ आल्याची अनौपचारिक लक्षणे मानली जातात, पण त्यांना घड्याळ मानू नका.
फोन बंद ठेवायला हरकत नाही. 'अजून काही नाही' हे प्रत्येकाला वेगवेगळे सांगत बसण्याने थकवा वाढतो, आणि या आठवड्यात शक्ती वाचवणे महत्त्वाचे आहे.
रोजची लाथांची मोजणी चालू ठेवा — या आठवड्यात ती सर्वात महत्त्वाची आहे. दोन तासांत दहा हालचाली झाल्या नाहीत तर लगेच रुग्णालयात जा.
दर आठवड्याची तपासणी चुकवू नका. डॉक्टर एनएसटीने बाळाचे ठोके आणि हालचाली नोंदवू शकतात आणि स्कॅनमध्ये गर्भजलाचे प्रमाण पाहू शकतात.
कळा आणण्याबद्दल (इंडक्शन) डॉक्टरांशी आत्ताच बोलून ठेवा — ते कधी सुचवले जाईल, कसे केले जाते आणि काय अपेक्षित असते. आधी माहीत असले की तो निर्णय आला तेव्हा घाबरायला होत नाही.
प्रसूती लवकर व्हावी म्हणून एरंडेल तेल, काढे किंवा तत्सम घरगुती उपाय करू नका. आरामात चालणे ठीक आहे.
इथून पुढचे आठवडे कसे हाताळले जातात, याचा आराखडा.
| टप्पा | काय होते |
|---|---|
| ४० आठवडे (पूर्ण दिवस) | कोणत्याही दिवशी प्रसूती सुरू होऊ शकते. घरी रोज हालचालींची मोजणी; दर आठवड्याची तपासणी चालू |
| ४० आठवडे + काही दिवस | डॉक्टर एनएसटीने बाळाचे ठोके आणि हालचाली नोंदवू शकतात; स्कॅनमध्ये गर्भजलाचे प्रमाण पाहिले जाते |
| ४१ आठवडे (उशिराची मुदत) | देखरेख जवळून होते. सहसा याच वेळी कळा आणण्याबद्दल (इंडक्शन) डॉक्टर चर्चा करतात |
| ४२ आठवडे आणि पुढे (मुदत उलटलेली) | फार थोडी गरोदरपणे इथवर येतात; इथे जवळून वैद्यकीय देखरेख आणि स्पष्ट नियोजन लागते |
| कोणत्याही क्षणी | पाणमोट फुटणे (विशेषतः हिरवट किंवा तपकिरी पाणी), रक्तस्राव, हालचाल कमी होणे, न थांबणारी तीव्र वेदना — वाट न पाहता लगेच रुग्णालयात |
पाणमोट फुटली, रक्तस्राव झाला, बाळाची हालचाल कमी झाली, किंवा वेदना थांबत नसेल — तर वेळ मोजत बसू नका, लगेच रुग्णालयात जा.
तीव्र डोकेदुखी, नजर धूसर होणे, पोटाच्या वरच्या भागात दुखणे किंवा अचानक मोठी सूज — यांसाठीही तसेच. हा लेख फक्त सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. तो वैयक्तिक वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. तुमची तब्येत, चालू असलेली औषधे आणि आधीच्या गरोदरपणांचा अनुभव पाहून सल्ला देऊ शकतील ते तुमचे स्त्रीरोगतज्ज्ञ किंवा जवळच्या आरोग्य केंद्रातील डॉक्टरच.
शेवटची पाळी सुरू झाल्याचा पहिला दिवस आणि चक्राची लांबी द्या — अपेक्षित प्रसूती तारीख, आज कितवा आठवडा चालू आहे आणि अॅनोमली स्कॅन कधी करायचा, हे सगळे इथेच दिसेल.
हा फक्त अंदाज आहे — बहुतेक बाळे नेमकी त्या तारखेला जन्माला येत नाहीत. पहिल्या तीन महिन्यांत केलेला स्कॅन याहून अचूक तारीख सांगतो; शेवटी तुमचे डॉक्टर सांगतील तेच खरे.
प्रश्न: तारीख उलटली — बाळाला धोका आहे का? — ४० आठवडे एक दिवस म्हणजे मुदत उलटली असे नाही. ४१ आठवड्यांपर्यंत नेहमीची देखरेख पुरेशी असते. त्यानंतर डॉक्टर अधिक जवळून लक्ष ठेवतात.
प्रश्न: प्रसूती लवकर व्हावी म्हणून घरगुती उपाय करू का? — आरामात चालण्यात काही चूक नाही. पण एरंडेल तेल, तिखट पदार्थ, काढे किंवा तत्सम उपाय टाळा — त्यांचा उपयोग सिद्ध झालेला नाही आणि काही धोकादायक आहेत.
प्रश्न: इंडक्शन म्हणजे काय, त्यात वेदना जास्त होते का? — औषधाने किंवा काही प्रक्रियांनी गर्भाशयाचे आकुंचन सुरू करणे म्हणजे इंडक्शन. काहींना कळा नैसर्गिक कळांपेक्षा जोरदार वाटतात; वेदना कमी करण्याचे पर्याय उपलब्ध असतात आणि त्यांबद्दल आधीच विचारून ठेवा.
प्रश्न: चांगला मुहूर्त पाहून आजच सिझेरियन करून घेऊ का? — वैद्यकीय कारण नसताना तारीख पाहून प्रसूती ठरवणे टाळावे. शेवटच्या दिवसांतही बाळाच्या फुप्फुसांची आणि मेंदूची वाढ चालू असते, आणि नैसर्गिकरीत्या सुरू होणारी प्रसूती बाळासाठी अधिक चांगली मानली जाते.
प्रकाशक: theAsianparent संपादकीय टीम
नवजात बाळाची काळजी: पहिल्या 30 दिवसांचे व्यावहारिक मार्गदर्शन — दूध, नाळ, झोप आणि धोक्याची लक्षणे
गरोदरपण एकोणचाळिसावा आठवडा: आता पूर्ण दिवस भरले — खऱ्या कळा कशा ओळखायच्या
गरोदरपण विसावा आठवडा: निम्मा प्रवास पूर्ण — आणि 'बाकी काही सांगितलं का?' या प्रश्नाचे उत्तर
गरोदरपण सतरावा आठवडा: हाडे घट्ट होण्याचा आठवडा — ताटात काय असायला हवे
गरोदरपण सत्ताविसावा आठवडा: उचकी जाणवण्याचा आठवडा — दुसरी तिमाही संपते