गरोदरपण एकोणचाळिसावा आठवडा: आता पूर्ण दिवस भरले — खऱ्या कळा कशा ओळखायच्या
एकोणचाळिसावा आठवडा म्हणजे वैद्यकीयदृष्ट्या पूर्ण दिवस भरलेले. बाळाचे वजन सुमारे ३.२ किलो आणि दर आठवड्याला ते सुमारे दोनशे ग्रॅमने वाढतच आहे. खऱ्या आणि खोट्या कळांतला फरक आता पक्का माहीत असायला हवा.
रात्रीचे दोन: 'हीच का, की अजून नाही?'
रात्री दोन वाजता पोटात कळ येते. मग दहा मिनिटांनी पुन्हा. आणि प्रश्न सुरू होतो — 'हीच का? की पुन्हा तीच सरावाची कळ?'
शेजारी झोपलेल्याला उठवावे की नाही, बॅग उचलावी की थांबावे, रुग्णालयाला फोन करावा की सकाळपर्यंत पाहावे — या सगळ्या विचारांत आणखी अर्धा तास जातो.
या प्रश्नाचे उत्तर एका तक्त्यात बसते आणि तो तक्ता खाली दिला आहे. एकदा वाचून ठेवला, तर रात्री दोन वाजता तो आठवतो — आणि तेव्हा तेवढेच पुरेसे असते.
या आठवड्यात तुमचे बाळ
बाळाचे वजन सुमारे ३.२ किलो आणि लांबी सुमारे ५० सेंटिमीटर. आतापासून प्रत्येक आठवड्याला ते सुमारे दोनशे ग्रॅमने वाढते.
एकोणचाळिसावा आठवडा म्हणजे 'पूर्ण दिवस भरलेले' — जन्मासाठी सर्वात योग्य काळ. फुप्फुसे तयार आहेत, चोखणे-गिळणे-श्वास घेणे यांचा ताळमेळ बसला आहे.
त्वचेखाली पुरेशी चरबी जमली आहे, त्यामुळे बाळ जन्मानंतर स्वतःचे तापमान सांभाळू शकते. नखे बोटांच्या पुढे आली आहेत — जन्मानंतर लगेच अनेक बाळे स्वतःच्या चेहऱ्यावर ओरखडे काढतात.
तुमच्या शरीरात होणारे बदल
ओटीपोटात दाब, वारंवार लघवी, पाठदुखी, आणि रात्री झोप न लागणे — सगळे शिगेला. चालताना पावले जड होतात.
कळा येतात आणि जातात. काही रात्री त्या नियमित वाटतात आणि सकाळी थांबतात — याने निराशा येते, पण हे सामान्य आहे.
म्यूकस प्लग सुटलेला असू शकतो आणि योनीमार्गातून स्राव वाढलेला असतो. जुलाब होणे किंवा पोट साफ होणे हेही काहींना प्रसूतीच्या आधी होते — शरीर तयारी करत असते.
या आठवड्यात काय करायचे
खालचा तक्ता एकदा नीट वाचा आणि सोबत येणाऱ्यालाही वाचायला द्या. रात्री दोन वाजता निर्णय घ्यायला हाच उपयोगी पडतो.
कळांचा हिशोब ठेवा. ५-१-१ हा सर्वसाधारण नियम — कळा दर पाच मिनिटांनी, प्रत्येक सुमारे एक मिनिट, आणि हे किमान तासभर. पण तुमचे डॉक्टर वेगळे सांगत असतील — विशेषतः हे दुसरे बाळ असेल किंवा रुग्णालय लांब असेल तर — तर त्यांचेच पाळा.
रोजची लाथांची मोजणी चालू ठेवा. पूर्ण दिवस भरले म्हणून ती थांबवायची नाही.
निघण्यापूर्वी रुग्णालयाला एकदा फोन करा. त्यांना कळवले की ते तयारी करतात आणि गरज नसेल तर तसेही सांगतात.
खऱ्या कळा की खोट्या — एका नजरेत
डावीकडे खऱ्या प्रसूतीच्या कळा, उजवीकडे सरावाच्या. रात्री दोन वाजता हाच तक्ता कामी येतो.
| खऱ्या कळा | खोट्या (सरावाच्या) कळा |
|---|---|
| एका लयीत, नियमितपणे येतात | अनियमित, कधीतरी येतात |
| वेळ जाईल तसे अंतर कमी होत जाते | अंतर कमी होत नाही |
| हळूहळू जोर वाढतो | तेवढ्याच राहतात किंवा आपोआप शमतात |
| चालले, पडले, स्थिती बदलली तरी थांबत नाहीत | आराम केला, स्थिती बदलली, पाणी प्यायले की शमतात |
| पाठीपासून सुरू होऊन कंबरेभोवती फिरत पोटापर्यंत येतात | बहुतेकदा फक्त पोटाच्या पुढच्या भागात, वरवरच्या |
| ५-१-१ गाठले की रुग्णालयाकडे निघा | आराम, पाणी, स्थिती बदल. त्रास चालू राहिला तर डॉक्टरांना सांगा |
| वाट अजिबात पाहू नये अशा स्थिती: पाणमोट फुटणे (विशेषतः हिरवट किंवा तपकिरी पाणी), रक्तस्राव, हालचाल कमी होणे, न थांबणारी तीव्र वेदना | अशा वेळी कळांचा प्रकार तपासत बसू नका — लगेच रुग्णालयात जा |
डॉक्टरांना ताबडतोब कधी भेटायचे
पाणमोट फुटली, कोणत्याही प्रमाणात रक्तस्राव झाला, बाळाची हालचाल कमी झाली, किंवा दोन कळांमधेही वेदना थांबत नसेल — तर वेळ मोजत बसू नका. लगेच रुग्णालयात जा.
तीव्र डोकेदुखी, नजर धूसर होणे, पोटाच्या वरच्या भागात दुखणे किंवा अचानक मोठी सूज — यांसाठीही तसेच. हा लेख फक्त सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. तो वैयक्तिक वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. तुमची तब्येत, चालू असलेली औषधे आणि आधीच्या गरोदरपणांचा अनुभव पाहून सल्ला देऊ शकतील ते तुमचे स्त्रीरोगतज्ज्ञ किंवा जवळच्या आरोग्य केंद्रातील डॉक्टरच.
तुमची प्रसूतीची तारीख काढा
शेवटची पाळी सुरू झाल्याचा पहिला दिवस आणि चक्राची लांबी द्या — अपेक्षित प्रसूती तारीख, आज कितवा आठवडा चालू आहे आणि अॅनोमली स्कॅन कधी करायचा, हे सगळे इथेच दिसेल.
हा फक्त अंदाज आहे — बहुतेक बाळे नेमकी त्या तारखेला जन्माला येत नाहीत. पहिल्या तीन महिन्यांत केलेला स्कॅन याहून अचूक तारीख सांगतो; शेवटी तुमचे डॉक्टर सांगतील तेच खरे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
पाणमोट फुटल्यावर लगेच कळा येतात का?
सगळ्यांना नाही. काहींना काही तासांत कळा सुरू होतात, काहींना नाही. पण पाणी गेल्यावर संसर्गाचा धोका वाढतो, म्हणून कळा नसल्या तरी रुग्णालयात कळवा.
कळा सुरू असताना खाता येते का?
सुरुवातीच्या टप्प्यात, घरी असताना, हलके काहीतरी थोडे थोडे खाता येते आणि पाणी प्यावेच. रुग्णालयात गेल्यावर तिथल्या सूचनांप्रमाणे करा.
एकोणचाळीस आठवडे झाले तरी कळा नाहीत
काही अडचण आहे का? — नाही. ३९ आणि ४० हे दोन्ही पूर्ण दिवस भरलेले आठवडे आहेत. रोजची हालचालींची मोजणी आणि दर आठवड्याची तपासणी चालू ठेवा.
प्रसूतीच्या वेळी कोणी सोबत असू शकते का?
अनेक रुग्णालये एका सोबत्याला परवानगी देतात, काही देत नाहीत. हे आधीच विचारून ठेवा, म्हणजे ऐन वेळी गोंधळ होत नाही.
संदर्भ
या पानावरचा प्रत्येक वैद्यकीय आकडा खालील मार्गदर्शक तत्त्वांमधून घेतला आहे. तुमच्या डॉक्टरांचे म्हणणे वेगळे असल्यास ते कोणती मार्गदर्शक तत्त्वे पाळतात हे विचारा.
- WHO. WHO recommendations: intrapartum care for a positive childbirth experience (2018)Backs the 5-1-1 contraction rule as a practical threshold for hospital admission, and the advice to contact the hospital before leaving home when labour is suspected.
- ACOG. Practice Bulletin No. 764: Medically Indicated Late-Preterm and Early-Term Deliveries (and related guidance on term pregnancy at 39–40 weeks) (2019)Supports the statement that 39 weeks is the optimal gestational age for delivery, with fetal lungs, sucking, swallowing, and breathing coordination fully mature.
- ACOG. Preeclampsia and High Blood Pressure During Pregnancy (Patient FAQ) (2023)Supports the warning signs listed for immediate hospital attendance: severe headache, visual disturbance, upper abdominal pain, and sudden large swelling, which are classic signs of pre-eclampsia/eclampsia.
- ACOG. Prelabor Rupture of Membranes (Practice Bulletin No. 217) (2020)Supports the advice that rupture of membranes without immediate contractions still requires prompt hospital notification, because infection risk rises once membranes are broken.
- NICE. Fetal movement — reduced (CKS) (2023)Backs the instruction to continue daily fetal movement counting at 39 weeks and to go to hospital immediately if fetal movements are reduced, even at full term.
- WHO. WHO recommendation on fetal movement counting for fetal wellbeing assessment during pregnancy (2022)Supports the page's recommendation to maintain daily kick counts at 39 weeks and to seek care without delay if movement decreases.
पुनरावलोकन
- Bhushan Ram — अभियांत्रिकी प्रमुख, theAsianparent इंडियामराठी भाषेची तपासणी; दोन मुलांचे वडील
- Nikhil Dange — theAsianparentमराठी भाषा आणि सांस्कृतिक तपासणी
प्रकाशक: theAsianparent संपादकीय टीम
