गरोदरपण पंचविसावा आठवडा: केसांना रंग, हातांना पकड

रात्रीचे दोन — आत एक छोटासा हात कामाला लागलेला असतो

रात्री दोन वाजता जाग येते. लघवीला जाऊन येते, पुन्हा आडवे पडते, आणि नेमक्या त्याच वेळी आत हालचाल सुरू होते.

बाळाचे झोपण्या-जागण्याचे चक्र तुमच्याशी जुळलेले नाही आणि पुढे कित्येक महिने ते जुळणार नाही. दिवसा तुम्ही चालता तेव्हा ते हलण्याने झोपते; रात्री तुम्ही स्थिर पडता तेव्हा ते जागे होते.

या आठवड्यांत निद्रानाश ही सर्वात मोठी तक्रार बनते — आणि तिच्यावर जादूचा उपाय नाही. जे मदत करते ते साधे आहे: डाव्या कुशीवर, गुडघ्यांमध्ये उशी, संध्याकाळनंतर चहा-कॉफी बंद, आणि दुपारी थोडा वेळ आडवे पडणे.

या आठवड्यात तुमचे बाळ

बाळाचे वजन सुमारे ६६० ग्रॅम आणि लांबी सुमारे ३४ सेंटिमीटर — एका मध्यम दुधीभोपळ्याएवढी.

डोक्यावरच्या केसांना आता रंग आणि पोत यायला लागला आहे. तो रंग जनुकांनी ठरतो — आहाराने बदलत नाही, आणि जन्मानंतर पहिल्या वर्षभरात तो बदलूही शकतो.

हातांना पकड आली आहे. बाळ नाळ पकडते, मूठ वळते, चेहऱ्याला हात लावते. बोटांवरचे ठसे पूर्ण तयार झाले आहेत. फुप्फुसे परिपक्व होत आहेत, पण त्यांना अजून बराच पल्ला गाठायचा आहे.

तुमच्या शरीरात होणारे बदल

झोप लागत नाही ही या आठवड्यांतली सर्वात मोठी तक्रार. कारणे अनेक — लघवीला जाणे, छातीत जळजळ, पायात गोळे, आरामदायक स्थिती न सापडणे, आणि बाळाची रात्रीची हालचाल.

पाठदुखी, संध्याकाळी पायांची सूज आणि छातीत जळजळ चालूच राहतात. काहींना बोटांना मुंग्या येतात किंवा हात बधिर होतो — सूजेमुळे मनगटातल्या मज्जातंतूवर दाब आल्याने. रात्री हात थोडा उंच ठेवला की बरे वाटते.

पोट आता चांगलेच पुढे आले आहे आणि उठताना-बसताना जपून हालचाल करावी लागते. बूट-चपला घालणे, खाली पडलेली वस्तू उचलणे — या साध्या गोष्टीही आता नियोजन मागतात.

या आठवड्यात काय करायचे

GTT तपासणी याच आठवड्यांत उरकून घ्या — तिची मुदत २८ आठवड्यांपर्यंत आहे.

झोपेसाठी: संध्याकाळनंतर चहा-कॉफी बंद, रात्रीचे जेवण लवकर आणि हलके, झोपण्याआधी फोनचा वापर कमी, डाव्या कुशीवर गुडघ्यांमध्ये उशी. दुपारी वीस-तीस मिनिटे आडवे पडणे रात्रीची भरपाई करते. झोपेची गोळी स्वतःच्या मनाने अजिबात घेऊ नका.

लोह-फॉलिक अ‍ॅसिड रोज — क जीवनसत्त्वाच्या पदार्थांसोबत, चहा-कॉफी-कॅल्शियमसोबत नाही.

अजून लाथा मोजायला सुरुवात करायची नाही — ती अठ्ठाविसाव्या आठवड्यापासून. पण या आठवड्यात बाळाच्या हालचालींची स्वतःची लय ओळखायला सुरुवात करा: ते साधारण कधी जास्त हलते हे लक्षात ठेवा, कारण पुढे तेच मोजणीची वेळ ठरवेल.

पंचविसावा आठवडा: एका नजरेत

या आठवड्यातली महत्त्वाची माहिती एकत्र.

डॉक्टरांना ताबडतोब कधी भेटायचे

रक्तस्राव, गर्भजल गळत असल्यासारखा स्राव, ताप, लघवी करताना जळजळ, किंवा पोटात सतत राहणारी तीव्र वेदना — यांसाठी त्याच दिवशी डॉक्टरांना भेटा.

तासाभरात चारपेक्षा जास्त नियमित कळा, ओटीपोटात वाढत जाणारा दाब, तीव्र डोकेदुखी, नजर धूसर होणे किंवा अचानक मोठी सूज — ही सगळी तातडीने कळवण्यासारखी लक्षणे. हा लेख फक्त सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. तो वैयक्तिक वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. तुमची तब्येत, चालू असलेली औषधे आणि आधीच्या गरोदरपणांचा अनुभव पाहून सल्ला देऊ शकतील ते तुमचे स्त्रीरोगतज्ज्ञ किंवा जवळच्या आरोग्य केंद्रातील डॉक्टरच.

तुमची प्रसूतीची तारीख काढा

शेवटची पाळी सुरू झाल्याचा पहिला दिवस आणि चक्राची लांबी द्या — अपेक्षित प्रसूती तारीख, आज कितवा आठवडा चालू आहे आणि अ‍ॅनोमली स्कॅन कधी करायचा, हे सगळे इथेच दिसेल.

हा फक्त अंदाज आहे — बहुतेक बाळे नेमकी त्या तारखेला जन्माला येत नाहीत. पहिल्या तीन महिन्यांत केलेला स्कॅन याहून अचूक तारीख सांगतो; शेवटी तुमचे डॉक्टर सांगतील तेच खरे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: रात्री झोपच येत नाही — झोपेची गोळी घेऊ का? — स्वतःच्या मनाने अजिबात नाही. आधी झोपण्याच्या सवयी, स्थिती आणि उशांची मांडणी बदलून पाहा. तरीही त्रास राहिला तर डॉक्टरांना सांगा.

प्रश्न: बाळाच्या केसांचा रंग आहाराने बदलतो का? — नाही. केसांचा रंग जनुकांनी ठरतो. गरोदरपणात केशर, नारळपाणी किंवा दूध घेतल्याने बाळाचा रंग किंवा केस बदलतात, या समजुतींना कोणताही आधार नाही.

प्रश्न: पंचविसाव्या आठवड्यात कामावर जाणे आणि प्रवास चालेल का? — गुंतागुंत नसेल तर सहसा चालते. लांबच्या प्रवासात मधून मधून उठून चाला, भरपूर पाणी प्या आणि कागदपत्रे सोबत ठेवा.

प्रश्न: हालचाल फक्त पोटाच्या एकाच बाजूला जाणवते — अडचण आहे का? — नाही. या टप्प्यावर बाळ गर्भाशयात कोणत्याही स्थितीत असू शकते, आणि त्याचे पाय ज्या बाजूला असतील तिथेच जास्त जाणवते.