गरोदरपण सव्विसावा आठवडा: बाळ पहिल्यांदा डोळे उघडते

रात्री दिवा बंद केला की सुरू होणारी ती हालचाल

दिवसभर काम, चालणे, स्वयंपाक — त्या हलण्याने बाळ झोपलेले असते. रात्री दिवा बंद होतो, अंग टेकते, आणि दहा मिनिटांत आतली हालचाल सुरू होते.

हा योगायोग नाही. दिवसभर तुम्ही हलत असता तेव्हा ती हालचाल बाळाला झोपाळू करते; तुम्ही स्थिर पडता तेव्हा ते जागे होते. शिवाय दिवसभराच्या आवाजात लहान हालचाली तुमच्या लक्षातही येत नाहीत.

याच आठवड्यात आणखी एक गोष्ट घडते जी बाहेरून दिसत नाही: आतापर्यंत चिकटलेल्या पापण्या सुट्या होतात आणि बाळ पहिल्यांदा डोळे उघडते.

या आठवड्यात तुमचे बाळ

बाळाचे वजन सुमारे ७६० ग्रॅम आणि लांबी सुमारे ३५ सेंटिमीटर — एका मध्यम नारळाएवढे.

आतापर्यंत मिटलेल्या पापण्या आता उघडतात. गर्भाशयात पाहण्यासारखे फारसे काही नाही, पण पोटावर तीव्र प्रकाश आला तर बाळ प्रतिसाद देते. बुबुळांचा रंग अजून ठरलेला नाही — तो जन्मानंतर महिन्यांनीही बदलू शकतो.

मेंदूत ऐकण्यासाठी आणि पाहण्यासाठी लागणाऱ्या लहरी नोंदवता येतील इतक्या विकसित झाल्या आहेत. फुप्फुसांत सर्फॅक्टंट तयार होणे चालूच आहे.

तुमच्या शरीरात होणारे बदल

पोट आता जड वाटायला लागते आणि पाठीच्या खालच्या भागावर सतत ताण असतो. उठताना, वळताना, पायऱ्या चढताना जपून हालचाल करावी लागते.

काहींच्या स्तनांतून पिवळसर, घट्ट द्रव गळायला लागतो — तो चीक आहे. काहींना अजिबात गळत नाही; दोन्ही सामान्य आणि याचा पुढे दूध किती येईल याच्याशी संबंध नाही. आत आतल्या कपड्यात मऊ कापड ठेवले की सोय होते.

छातीत जळजळ, मलावरोध, पायांची सूज, हिरड्यांतून रक्त — या सगळ्या तक्रारी आता एकत्र येतात. यांतले जवळपास सगळे निरुपद्रवी आहेत, पण त्रासदायक आहेत हे खरे.

या आठवड्यात काय करायचे

GTT आणि रक्तक्षयाची तपासणी याच आठवड्यांत उरकून घ्या.

प्रसूतीचे रुग्णालय आता ठरवा. घरापासूनचे अंतर आणि रात्री पोहोचण्याची सोय, खर्चाचा अंदाज, NICU ची सुविधा, आणि तुमच्या डॉक्टरांचे तिथे जाणे-येणे — या चार गोष्टी तपासा. एकदा शक्य असेल तर प्रत्यक्ष जाऊन पाहा.

प्रसूती रजेचे नियोजन पक्के करा. संघटित क्षेत्रात मातृत्व लाभ कायद्यानुसार सव्वीस आठवड्यांची पगारी रजा मिळते; त्यातले आठ आठवडे प्रसूतीपूर्वी घेता येतात. असंघटित क्षेत्रात किंवा स्वतःचा व्यवसाय असेल तर आर्थिक तरतूद आधीच करा.

लोह-फॉलिक अ‍ॅसिड आणि डॉक्टरांनी सांगितले असल्यास कॅल्शियम — दोन्ही वेगवेगळ्या वेळी, रोज न चुकता.

सव्विसावा आठवडा: एका नजरेत

या आठवड्यातली महत्त्वाची माहिती एकत्र.

डॉक्टरांना ताबडतोब कधी भेटायचे

रक्तस्राव, गर्भजल गळत असल्यासारखा स्राव, ताप, लघवी करताना जळजळ, किंवा पोटात सतत राहणारी तीव्र वेदना — यांसाठी त्याच दिवशी डॉक्टरांना भेटा.

तासाभरात चारपेक्षा जास्त नियमित कळा, ओटीपोटात वाढत जाणारा दाब, तीव्र डोकेदुखी, नजर धूसर होणे किंवा अचानक मोठी सूज — यांसाठी वाट पाहू नका. हा लेख फक्त सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. तो वैयक्तिक वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. तुमची तब्येत, चालू असलेली औषधे आणि आधीच्या गरोदरपणांचा अनुभव पाहून सल्ला देऊ शकतील ते तुमचे स्त्रीरोगतज्ज्ञ किंवा जवळच्या आरोग्य केंद्रातील डॉक्टरच.

तुमची प्रसूतीची तारीख काढा

शेवटची पाळी सुरू झाल्याचा पहिला दिवस आणि चक्राची लांबी द्या — अपेक्षित प्रसूती तारीख, आज कितवा आठवडा चालू आहे आणि अ‍ॅनोमली स्कॅन कधी करायचा, हे सगळे इथेच दिसेल.

हा फक्त अंदाज आहे — बहुतेक बाळे नेमकी त्या तारखेला जन्माला येत नाहीत. पहिल्या तीन महिन्यांत केलेला स्कॅन याहून अचूक तारीख सांगतो; शेवटी तुमचे डॉक्टर सांगतील तेच खरे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: सव्विसाव्या आठवड्यात बाळ खरोखर डोळे उघडते का? — हो. आतापर्यंत चिकटलेल्या पापण्या याच आठवड्यांत सुट्या होतात. गर्भाशयात पाहण्यासारखे फारसे काही नसते, पण तीव्र प्रकाशाला बाळ प्रतिसाद देते.

प्रश्न: काही दिवस लाथा कमी वाटतात — घाबरावे का? — बाळालाही झोपेचे चक्र असते आणि ते वीस ते चाळीस मिनिटांचे असते. पण हालचाल स्पष्टपणे कमी झाल्यासारखी वाटत असेल तर वाट पाहू नका, विचारून घ्या.

प्रश्न: स्तनांतून पिवळसर द्रव गळतो आहे — हे बरोबर आहे का? — हो, तो चीक आहे आणि गरोदरपणाच्या या टप्प्यावर तो तयार व्हायला लागतो. गळणे आणि न गळणे दोन्ही सामान्य.

प्रश्न: या आठवड्यात प्रवास करता येईल का? — गुंतागुंत नसेल आणि डॉक्टरांची परवानगी असेल तर सहसा चालते. पुढच्या आठवड्यांत प्रवास अधिकाधिक अवघड होत जातो, म्हणून लांबचा प्रवास असेल तर आता उरका.