गरोदरपण तिसावा आठवडा: दम लागण्याचा आठवडा, आणि प्रसूतीची बॅग भरण्याचा

कपाटासमोर झालेली ती छोटीशी चकमक

कपाट उघडलेले आहे, बॅग जमिनीवर आहे, आणि वाद सुरू आहे: 'आत्ताच कशाला? अजून दहा आठवडे आहेत.'

उत्तर साधे आहे. प्रसूती कधी होईल हे कोणालाच सांगता येत नाही, आणि ती वेळ आली तेव्हा कपाटातून वस्तू शोधण्याइतका शांतपणा कोणाकडेही नसतो.

तिसाव्या आठवड्यात बॅग भरून, दाराजवळ सहज हाताला लागेल अशा जागी ठेवायची. मग ती दहा आठवडे तशीच पडून राहिली तरी हरकत नाही — तिचे काम तेच आहे.

या आठवड्यात तुमचे बाळ

बाळाचे वजन सुमारे १.४ किलो आणि लांबी सुमारे ४० सेंटिमीटर — एका कोबीच्या गड्ड्याएवढे.

त्वचेखाली चरबी वेगाने जमते आहे, म्हणून सुरकुत्या भरून येत आहेत आणि बाळ अधिक गोलसर दिसू लागले आहे. अंगावरचे लॅनुगोचे बारीक केस आता गळायला लागले आहेत.

मेंदूवरच्या घड्या खोल होत आहेत आणि हाडांतला मज्जा रक्तपेशी तयार करण्याचे काम पूर्णपणे स्वतःकडे घेतो आहे. गर्भजलाचे प्रमाण आता हळूहळू कमी होत जाणार आहे, कारण बाळ मोठे होत आहे.

तुमच्या शरीरात होणारे बदल

श्वास घेताना दम लागणे हा या आठवड्यांतला ठळक त्रास. वाढलेले गर्भाशय डायाफ्रामला वर ढकलते आणि फुप्फुसांना पूर्ण विस्तारायला जागा मिळत नाही. हळू चला, पायऱ्यांवर थांबा, आणि बसताना पाठ ताठ ठेवा.

छातीत जळजळ वाढते, झोप तुटते, पाठ आणि कंबर दुखते, आणि रात्री पायात गोळे येतात. संध्याकाळी पायांना सूज येते.

काहींना स्तनांतून चीक गळायला लागतो. गळणे आणि न गळणे दोन्ही सामान्य आणि याचा पुढे दूध किती येईल याच्याशी संबंध नाही.

या आठवड्यात काय करायचे

प्रसूतीची बॅग भरा आणि दाराजवळ ठेवा. खालची यादी वापरा; कागदपत्रांची एक जादा प्रतही आत ठेवा.

रुग्णालयात रात्री कसे पोहोचायचे हे ठरवून ठेवा — कोणाची गाडी, कोण चालवणार, पर्यायी काय. रुग्णालयाचा आणि डॉक्टरांचा फोन नंबर घरातल्या सगळ्यांच्या फोनमध्ये असू द्या.

रोजची लाथांची मोजणी चालू ठेवा आणि नोंद लिहा.

लोह-फॉलिक अ‍ॅसिड आणि कॅल्शियम — वेगवेगळ्या वेळी, रोज. दर पंधरा दिवसांनी होणारी तपासणी चुकवू नका.

प्रसूतीची बॅग: काय ठेवायचे

ही यादी तिसाव्या आठवड्यात भरून ठेवा. नंतर फक्त शेवटच्या क्षणी लागणाऱ्या वस्तू टाकायच्या.

डॉक्टरांना ताबडतोब कधी भेटायचे

दोन तासांत दहा हालचाली झाल्या नाहीत, किंवा हालचाल नेहमीपेक्षा कमी, मंद किंवा वेगळी वाटली — त्याच दिवशी रुग्णालयात जा.

रक्तस्राव, गर्भजल गळणे, ताप, तासाभरात चारपेक्षा जास्त नियमित कळा, ओटीपोटात वाढता दाब, तीव्र डोकेदुखी, नजर धूसर होणे किंवा अचानक मोठी सूज — यांसाठी वाट पाहू नका. दम अचानक वाढला किंवा छातीत दुखले तरीही लगेच दाखवा. हा लेख फक्त सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. तो वैयक्तिक वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. तुमची तब्येत, चालू असलेली औषधे आणि आधीच्या गरोदरपणांचा अनुभव पाहून सल्ला देऊ शकतील ते तुमचे स्त्रीरोगतज्ज्ञ किंवा जवळच्या आरोग्य केंद्रातील डॉक्टरच.

तुमची प्रसूतीची तारीख काढा

शेवटची पाळी सुरू झाल्याचा पहिला दिवस आणि चक्राची लांबी द्या — अपेक्षित प्रसूती तारीख, आज कितवा आठवडा चालू आहे आणि अ‍ॅनोमली स्कॅन कधी करायचा, हे सगळे इथेच दिसेल.

हा फक्त अंदाज आहे — बहुतेक बाळे नेमकी त्या तारखेला जन्माला येत नाहीत. पहिल्या तीन महिन्यांत केलेला स्कॅन याहून अचूक तारीख सांगतो; शेवटी तुमचे डॉक्टर सांगतील तेच खरे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: तिसाव्या आठवड्यातच बॅग भरायची का, फार लवकर नाही का? — लवकर नाही. प्रसूती कधीही होऊ शकते आणि ती वेळ आली तेव्हा शोधाशोध करण्यासारखी परिस्थिती नसते. बॅग तयार असणे हा मनःशांतीचाही भाग आहे.

प्रश्न: दम का लागतो, हे धोक्याचे आहे का? — वाढलेले गर्भाशय डायाफ्रामला वर ढकलते, म्हणून या आठवड्यांत दम लागतो. हे सामान्य आहे. पण दम अचानक वाढला, विश्रांतीनेही कमी झाला नाही किंवा छातीत दुखले तर लगेच दाखवा.

प्रश्न: गर्भजल कमी होते आहे असे सांगितले — काळजीचे कारण आहे का? — बाळ वाढत जाईल तसे गर्भजलाचे प्रमाण नैसर्गिकरीत्या कमी होते. ते ठरावीक मर्यादेखाली गेले तरच लक्ष द्यावे लागते, आणि ते स्कॅनमध्ये मोजले जाते.

प्रश्न: स्तनांतून दुधासारखे गळते — दूध आत्ताच सुरू झाले का? — तो चीक आहे, आणि गरोदरपणाच्या या टप्प्यावर तो तयार होणे सामान्य आहे. खरे दूध प्रसूतीनंतर तिसऱ्या-पाचव्या दिवशी उतरते.