बाळंतपणानंतर केस गळणे: सगळे एका जागी

आधी माहीत असायला हव्यात अशा पाच गोष्टी

बाळंतपणानंतर केस गळायला लागले की सर्वात आधी पाच प्रश्न पडतात. त्यांची थोडक्यात उत्तरे खाली, आणि सविस्तर स्वतंत्र पानांवर.

यांतले सर्वात महत्त्वाचे उत्तर पहिलेच आहे — हे कायमचे नाही. बाकी सगळे तपशील त्यानंतरचे.

आणि दुसरे महत्त्वाचे — हे तुमच्या काहीही करण्याने किंवा न करण्याने झालेले नाही. तेल लावले नाही म्हणून, थंड पाणी वापरले म्हणून, किंवा नीट खाल्ले नाही म्हणून असे नाही.

या संचात काय आहे

एका पानावर सगळे कोंबण्यापेक्षा हे चार पानांत विभागले आहे, कारण वेगवेगळ्या टप्प्यांवर वेगवेगळे प्रश्न पडतात.

असे का होते — गरोदरपणात केस गळायचे थांबतात आणि प्रसूतीनंतर तो साठलेला हिशोब एकदम फिटतो. शस्त्रक्रियेचा संबंध आहे का, गरोदरपणातच गळत असेल तर काय, आणि इतर प्रकारचे केस गळणे कोणते — हे तिथे.

केस परत कधी येतील — महिन्यानुसार वेळापत्रक, कपाळावर उगवणारे बारीक केस काय आहेत, प्रक्रिया वेगवान करता येते का, आणि तोवर केस कसे सांभाळायचे.

डॉक्टरांकडे कधी — सात लक्षणे जी नेहमीच्या नमुन्यात बसत नाहीत, कोणत्या तपासण्या मागायच्या, आणि कुठे स्वस्तात होतात.

आहार आणि तपासण्या — लोह, प्रथिने, थायरॉइड, आणि या काळात वजन उतरवायचे आहार का टाळायचे.

आणि उत्पादने — शाम्पू, तेल, मिनॉक्सिडिल, केसांचे रंग आणि उपचार यांतले काय काम करते आणि काय नाही.

आत्ता करता येण्याजोग्या सोप्या गोष्टी

यांतली कोणतीही गोष्ट गळणे थांबवत नाही — ते थांबवता येत नाही. पण या गोष्टी तुटणे कमी करतात आणि दिसण्यात फरक पडतो.

ओले केस विंचरू नका. ओल्या केसांची ताकद कमी असते. आधी टॉवेलने हळू टिपा, थोडे वाळू द्या, मग रुंद दात्यांच्या कंगव्याने खालून वर सोडवा.

घट्ट बांधू नका. घट्ट वेणी, घट्ट अंबाडा आणि रबरबँड जोरात बांधणे — यांनी कपाळाजवळचे केस मुळापासून ओढले जातात. सैल वेणी किंवा कापडी बँड वापरा.

गरम गोष्टी टाळा — ड्रायर, स्ट्रेटनर, आणि खूप गरम पाणी. कोमट पाण्याने धुवा आणि नैसर्गिक वाळू द्या.

सौम्य शाम्पू, टाळूवर लावा — टोकांना नाही. आठवड्यातून दोन-तीन वेळा पुरे.

रासायनिक प्रक्रिया या काळात नको — रंग, स्ट्रेटनिंग, स्मूदनिंग. केस आधीच नाजूक अवस्थेत आहेत.

लहान केस कापून घेणे हा उपाय नाही, पण तो सोपा करतो — कमी तुटतात, दाट दिसतात, आणि सांभाळायला कमी वेळ लागतो.

आणि रोज केस मोजू नका. आरशासमोर उभे राहून गळलेले केस मोजण्याने काहीच बदलत नाही आणि मन खचते.

दर महिन्याला एक फोटो काढा — त्याच उजेडात, त्याच कोनातून. तीन महिन्यांचे फोटो शेजारी ठेवले की बदल दिसतो, जो रोजच्या पाहण्यात कधीच दिसत नाही.

कशावर विश्वास ठेवू नये

हा काळ नेमका असा असतो जेव्हा जाहिराती सर्वात जास्त पटतात, आणि म्हणूनच सावध राहायचे.

'केस गळणे थांबवणारे' तेल, शाम्पू किंवा सीरम — गळणे संप्रेरकांमुळे होते आणि ते डोक्याच्या वरून लावलेल्या कशानेही थांबत नाही. तेलाने केस मऊ राहतात आणि तुटणे कमी होते, एवढेच.

महागडी 'हेअर ट्रीटमेंट' पॅकेजेस, सलूनमधली स्कॅल्प तपासणी, आणि पीआरपीसारखे उपचार — बाळंतपणानंतरच्या तात्पुरत्या गळण्यासाठी यांची गरज नसते. आधी कारण शोधा.

जीवनसत्त्वांच्या गोळ्या स्वतःच्या मनाने — कमतरता असेल तरच उपयोगी, आणि काही जीवनसत्त्वे जास्त झाल्यास उलट केस गळतात. तपासणी करून घ्या.

आणि 'तीन आठवड्यांत फरक' असा दावा करणारे कोणतेही उत्पादन. केस महिन्याला साधारण एक सेंटीमीटर वाढतात; तीन आठवड्यांत दिसण्याजोगा फरक शक्यच नाही.

घरात याबद्दल बोलताना

घरात रोज 'किती केस गळताहेत' असे म्हटले जाते, आणि ते काळजीपोटीच म्हटले जाते. पण ऐकणाऱ्याला ती रोजची आठवण असते.

म्हणून घरातल्यांना एकदा सांगून टाका — हे तात्पुरते आहे, डॉक्टरांना दाखवले आहे, आणि रोज त्यावर बोलण्याची गरज नाही.

आणि उपाय सुचवणाऱ्यांना शांत उत्तर द्या. 'तेल लावत जा', 'मेथी लाव', 'कांद्याचा रस लाव' — हे सगळे प्रेमाने सांगितले जाते. 'हो, बघते' एवढे उत्तर पुरते; वाद घालायची गरज नाही.

पण एक गोष्ट स्पष्ट सांगा — केस गळताहेत म्हणून दूध पाजणे थांबवायचा सल्ला दिला गेला तर तो नाकारा. या दोन्हींचा संबंध नाही, आणि हा सल्ला भारतात फार वेळा दिला जातो.

आणि हे दिसण्याबद्दल वाईट वाटणे 'फालतू' नाही. आधीच बदललेल्या शरीराबरोबर हेही येते, आणि त्याबद्दल बोलणे रास्त आहे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: अंगावर पाजल्यामुळे केस गळतात का? — नाही. हा सर्वात नेहमीचा गैरसमज आहे. पाजणे थांबवल्याने गळणे थांबत नाही.

प्रश्न: सगळ्यांनाच होते का? — साधारण निम्म्या स्त्रियांना लक्षात येण्याइतके होते. कमी झाले म्हणजे काही चुकले असे नाही.

प्रश्न: कोणत्या तपासण्या करून घ्याव्यात? — हिमोग्लोबिन, फेरिटिन आणि टीएसएच — या तीन. इतर लक्षणे असतील तर डॉक्टर आणखी सांगतील.

प्रश्न: किती काळानंतर काळजी करावी? — बारा महिन्यांनंतरही तेवढेच गळत असेल तर. त्याआधी धीर धरा, पण सात लक्षणांची यादी एकदा वाचून ठेवा.