गरोदरपण सोळावा आठवडा: पहिली हालचाल जाणवण्याची सुरुवात

दुपारच्या झोपेत एक छोटासा बुडबुडा — तो गॅस होता की बाळ?

दुपारी आडवे पडलेले असताना पोटात काहीतरी हलल्यासारखे वाटते. इतके हलके की खात्रीच होत नाही. गॅस असेल असे म्हणून सोडून दिले जाते.

मग दोन दिवसांनी तेच पुन्हा जाणवते, आणि तिसऱ्यांदा जाणवल्यावर लक्षात येते — हा गॅस नाही.

पहिल्या हालचालीला वैद्यकीय भाषेत क्विकनिंग म्हणतात. पहिल्या गरोदरपणात ती साधारण अठरा ते वीस आठवड्यांत जाणवते; दुसऱ्या वेळी सोळाव्या आठवड्याच्या आसपासही जाणवते, कारण ती ओळख आधीच झालेली असते.

या आठवड्यात तुमचे बाळ

बाळाची लांबी ११ ते १२ सेंटिमीटर — एका छोट्या आंब्याएवढी. वजन सुमारे १०० ग्रॅम.

पायांची वाढ आता हातांपेक्षा वेगाने होते आहे, म्हणून शरीराचे प्रमाण अधिक संतुलित दिसते. मान सरळ झाली आहे आणि डोके ताठ राहते.

बाळ आता हात-पाय ताणते, कोलांटउड्या मारते आणि गर्भजलात पोहते. कानाची हाडे जागी बसत आहेत, म्हणून आवाज ऐकू येण्याची सुरुवात होते — सर्वात आधी ऐकू येतो तो आईच्या हृदयाचा ठोका आणि तिचा आवाज.

तुमच्या शरीरात होणारे बदल

पोट आता स्पष्ट दिसायला लागते आणि गर्भाशय बेंबीच्या खाली अर्ध्या अंतरावर आले आहे. डॉक्टर आता प्रत्येक भेटीत ते मोजायला सुरुवात करू शकतात.

रक्ताचे प्रमाण वाढल्याने काहींना नाकातून हलके रक्त येते, हिरड्या रक्ताळतात किंवा चेहरा भरल्यासारखा वाटतो. हे सामान्य आहे.

काहींना गोल स्नायुबंधाची वेदना जाणवते — पोटाच्या एका बाजूला अचानक ओढल्यासारखी, विशेषतः पटकन उठताना किंवा शिंकताना. हळू उठा, वळताना पूर्ण शरीर वळवा.

या आठवड्यात काय करायचे

अ‍ॅनोमली स्कॅनची तारीख नक्की करा. १८ ते २२ आठवडे ही मुदत आहे आणि हा गरोदरपणातला सर्वात तपशीलवार स्कॅन आहे.

काही डॉक्टर या टप्प्यावर क्वाड्रपल मार्कर रक्ततपासणी सुचवतात — विशेषतः NT स्कॅन झाला नसेल तर. ती १५ ते २० आठवड्यांदरम्यान करता येते. गरज आहे का हे तुमचे डॉक्टर ठरवतील.

डाव्या कुशीवर झोपण्याची सवय आत्तापासून लावा. त्याने गर्भाशयाकडे जाणारा रक्तपुरवठा सुधारतो. गुडघ्यांमध्ये एक उशी आणि पाठीमागे एक उशी घेतली की रात्र सोपी जाते.

बाळाशी बोलायला सुरुवात करा. ऐकण्याची क्षमता आता तयार होते आहे आणि आईचा आवाज हा बाळाच्या जगातला सर्वात ओळखीचा आवाज बनणार आहे. रोज थोडा वेळ बोलणे किंवा गाणे पुरेसे — यासाठी वेगळे काही विकत घ्यायची गरज नाही.

सोळावा आठवडा: एका नजरेत

या आठवड्यातली महत्त्वाची माहिती एकत्र.

डॉक्टरांना ताबडतोब कधी भेटायचे

रक्तस्राव, पोटात सतत राहणारी तीव्र वेदना, ताप, लघवी करताना जळजळ, किंवा योनीमार्गातून पाण्यासारखा स्राव — यांसाठी त्याच दिवशी डॉक्टरांना दाखवा.

तीव्र डोकेदुखी, नजर धूसर होणे किंवा चेहरा-हातांना अचानक सूज — ही रक्तदाबाशी संबंधित गुंतागुंतीची लक्षणे असू शकतात आणि ती वाट पाहण्यासारखी नाहीत. हा लेख फक्त सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. तो वैयक्तिक वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. तुमची तब्येत, चालू असलेली औषधे आणि आधीच्या गरोदरपणांचा अनुभव पाहून सल्ला देऊ शकतील ते तुमचे स्त्रीरोगतज्ज्ञ किंवा जवळच्या आरोग्य केंद्रातील डॉक्टरच.

तुमची प्रसूतीची तारीख काढा

शेवटची पाळी सुरू झाल्याचा पहिला दिवस आणि चक्राची लांबी द्या — अपेक्षित प्रसूती तारीख, आज कितवा आठवडा चालू आहे आणि अ‍ॅनोमली स्कॅन कधी करायचा, हे सगळे इथेच दिसेल.

हा फक्त अंदाज आहे — बहुतेक बाळे नेमकी त्या तारखेला जन्माला येत नाहीत. पहिल्या तीन महिन्यांत केलेला स्कॅन याहून अचूक तारीख सांगतो; शेवटी तुमचे डॉक्टर सांगतील तेच खरे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: मला अजून काहीच हालचाल जाणवत नाही — काळजी करावी का? — नाही. पहिल्या गरोदरपणात पहिली हालचाल विसाव्या, कधी बाविसाव्या आठवड्यापर्यंतही जाणवत नाही. पुढच्या भेटीत डॉक्टरांना सांगून ठेवा एवढेच पुरे.

प्रश्न: हालचाल जाणवली, पण रोज जाणवत नाही — हे ठीक आहे का? — या टप्प्यावर हो. सुरुवातीच्या हालचाली अनियमित असतात आणि रोज जाणवतीलच असे नाही. रोजची मोजणी अठ्ठाविसाव्या आठवड्यानंतर सुरू होते.

प्रश्न: बाळ ऐकते म्हणून हेडफोन पोटावर लावावेत का? — गरज नाही आणि मोठा आवाज टाळावा. आईचा आवाज पोटातून थेट पोहोचतो — रोज थोडे बोलणे पुरेसे आहे.

प्रश्न: क्वाड्रपल मार्कर तपासणी सगळ्यांना लागते का? — नाही. ज्यांचा NT स्कॅन आणि डबल मार्कर वेळेत झाला आहे त्यांना ती सहसा लागत नाही. तुमच्या बाबतीत गरज आहे का, हे डॉक्टर ठरवतील.