गरोदरपण चौथा आठवडा: गर्भ गर्भाशयात रुजतो — चाचणी सकारात्मक येण्याचा आठवडा

दोन दिवसांचा उशीर, आणि मेडिकलपर्यंतची एक फेरी

पाळीला दोन दिवस उशीर झाला की मोजणी सुरू होते. तीन दिवस, चार दिवस. मग एका संध्याकाळी मेडिकलमधून एक छोटा खोका येतो आणि तो बॅगेत खोलवर ठेवला जातो.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी, पहिल्या लघवीवर चाचणी. सूचनांमध्ये लिहिलेली तीन मिनिटे ही आयुष्यातली सर्वात लांब तीन मिनिटे वाटतात.

मग दुसरी रेषा उमटते — कधी ठळक, कधी इतकी फिकट की खिडकीच्या उजेडात नेऊन पाहावी लागते. इथे एक गोष्ट स्पष्ट असू द्या: रेषा कितीही फिकट असली, तरी ती रेषा आहे. फिकट सकारात्मक हे सकारात्मकच.

या आठवड्यात तुमचे बाळ

गर्भ गर्भाशयात पोहोचला आहे आणि आता तो भिंतीच्या मऊ आवरणात रुजतो आहे. या क्रियेला रुजणे म्हणतात आणि गरोदरपणातला हा एक निर्णायक टप्पा आहे.

रुजल्याबरोबर गर्भाभोवतीच्या पेशी hCG हार्मोन तयार करू लागतात. हाच हार्मोन लघवीत उतरतो आणि घरची चाचणी नेमका तोच ओळखते. म्हणूनच चाचणी रुजल्यानंतरच सकारात्मक येते, गर्भधारणेनंतर लगेच नाही.

गर्भाचा आकार अजून खसखशीच्या दाण्याएवढा आहे. याच वेळी दोन गोष्टींची सुरुवात होते — पुढे बाळ बनणारा भाग, आणि पुढे वार बनणारा भाग. वारेतूनच पुढचे नऊ महिने अन्न आणि प्राणवायू पोहोचणार आहेत.

तुमच्या शरीरात होणारे बदल

बहुतेकींना या आठवड्यात फारसे काही जाणवत नाही, आणि जे जाणवते ते पाळीपूर्वीसारखेच असते — स्तन जड आणि दुखरे होणे, खालच्या पोटात हलकी ओढ, नेहमीपेक्षा जास्त थकवा.

काहींना हलका गुलाबी किंवा तपकिरी डाग दिसतो. गर्भ रुजताना होणारा हा रक्तस्राव असू शकतो आणि तो सामान्य आहे — पण तो कमी, थोड्या वेळाचा आणि वाढत न जाणारा असतो. पाळीसारखा किंवा त्याहून जास्त रक्तस्राव होत असेल तर तो रुजण्याचा डाग नाही; त्याच दिवशी डॉक्टरांना दाखवा.

अनेकींना काहीच लक्षणे नसतात आणि तेही पूर्णपणे सामान्य आहे. लक्षणांचा जोर आणि गर्भधारणा किती 'भक्कम' आहे याचा काहीही संबंध नाही.

या आठवड्यात काय करायचे

चाचणी सकारात्मक आली की स्त्रीरोगतज्ज्ञांची भेट ठरवा — शक्यतो पुढच्या एक-दोन आठवड्यांत. पहिल्या भेटीत शेवटच्या पाळीची तारीख, आधीची गरोदरपणे, चालू औषधे आणि कुटुंबातले आजार विचारले जातील; ही माहिती आधीच आठवून लिहून ठेवा.

फॉलिक अ‍ॅसिड चालू ठेवा, आणि डॉक्टर सांगतील त्यानुसार लोहाची गोळी जोडा. या टप्प्यावर स्वतःच्या मनाने जीवनसत्त्वांचे डबे सुरू करू नका — विशेषतः अ जीवनसत्त्वाचे जास्त प्रमाण गर्भासाठी धोकादायक असते.

जर काही औषधे नियमित चालू असतील — थायरॉइड, मधुमेह, फेफरे, रक्तदाब, मानसिक आरोग्य — तर ती स्वतःच्या मनाने थांबवू नका. डॉक्टरांना सांगा; काही औषधे बदलावी लागतात, काही तशीच चालू ठेवावी लागतात, आणि अचानक थांबवणे हेच जास्त धोक्याचे असते.

घरी कधी सांगायचे हे तुमचे तुम्ही ठरवा. अनेक कुटुंबांत तीन महिने पूर्ण होईपर्यंत थांबण्याची पद्धत आहे; काहींना जवळच्या एक-दोघांना आत्ताच सांगणे बरे वाटते. दोन्ही बरोबर आहे.

लक्षण आणि त्यावर काय करायचे

या आठवड्यात दिसणारी गोष्ट आणि तिच्यावर काय करायचे, एका तक्त्यात.

डॉक्टरांना ताबडतोब कधी भेटायचे

एका बाजूला तीव्र आणि सतत वाढणारी वेदना, खांद्याच्या टोकाला दुखणे, चक्कर येणे किंवा भोवळ — यांसाठी वाट पाहू नका. ही गर्भाशयाबाहेरच्या गर्भधारणेची लक्षणे असू शकतात आणि ती तातडीची वैद्यकीय स्थिती आहे. त्याच दिवशी रुग्णालयात जा; गरज पडल्यास १०८ रुग्णवाहिका बोलवा.

पाळीसारखा किंवा त्याहून जास्त रक्तस्राव, गुठळ्या पडणे, किंवा तापासोबत खालच्या पोटात दुखणे — हेही त्याच दिवशी दाखवण्यासारखे आहे. हा लेख फक्त सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. तो वैयक्तिक वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. तुमची तब्येत, चालू असलेली औषधे आणि आधीच्या गरोदरपणांचा अनुभव पाहून सल्ला देऊ शकतील ते तुमचे स्त्रीरोगतज्ज्ञ किंवा जवळच्या आरोग्य केंद्रातील डॉक्टरच.

तुमची प्रसूतीची तारीख काढा

शेवटची पाळी सुरू झाल्याचा पहिला दिवस आणि चक्राची लांबी द्या — अपेक्षित प्रसूती तारीख, आज कितवा आठवडा चालू आहे आणि अ‍ॅनोमली स्कॅन कधी करायचा, हे सगळे इथेच दिसेल.

हा फक्त अंदाज आहे — बहुतेक बाळे नेमकी त्या तारखेला जन्माला येत नाहीत. पहिल्या तीन महिन्यांत केलेला स्कॅन याहून अचूक तारीख सांगतो; शेवटी तुमचे डॉक्टर सांगतील तेच खरे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: दुसरी रेषा खूपच फिकट आहे. ही सकारात्मक आहे का? — हो. रेषा कितीही फिकट असली तरी ती रेषा आहे. फिकटपणाचा अर्थ एवढाच की hCG चे प्रमाण अजून कमी आहे — म्हणजे गर्भधारणा नुकतीच झाली आहे.

प्रश्न: निकाल नकारात्मक आला पण पाळी आलेली नाही. काय अर्थ? — बहुतेक वेळा चाचणी खूप लवकर केली आहे. तीन-चार दिवसांनी सकाळच्या पहिल्या लघवीवर पुन्हा तपासा. तरीही नकारात्मक असेल आणि पाळी येत नसेल तर डॉक्टरांना भेटा.

प्रश्न: थोडा रक्तस्राव झाला — ही पाळी की रुजण्याचा डाग? — रुजण्याचा डाग सहसा गुलाबी किंवा तपकिरी, अगदी कमी आणि एक-दोन दिवसांचा असतो. पाळी लाल असते, वाढत जाते आणि जास्त दिवस टिकते. शंका असेल तर तपासून घ्या.

प्रश्न: पहिली तपासणी कधी आणि त्यात काय होते? — चाचणी सकारात्मक आल्यावर लवकरात लवकर. वजन, उंची, रक्तदाब नोंदवला जातो, रक्त आणि लघवीच्या तपासण्या सांगितल्या जातात आणि तारीख निश्चित करणारा स्कॅन ठरवला जातो.