गरोदरपण सातवा आठवडा: बाळ एक सेंटिमीटर — मेंदूची वाढ, मळमळ आणि तोंडाला सुटणारे पाणी

पर्समध्ये एक छोटा रुमाल — कोणीच न सांगितलेले सातव्या आठवड्याचे लक्षण

नाशिकहून कामावर जाणाऱ्या बसमध्ये एक बाई पर्समध्ये एक छोटा रुमाल आणि एक रिकामी बाटली ठेवते. कारण फक्त मळमळ नाही — तोंडाला सतत पाणी सुटते आहे आणि ते थांबतच नाही.

हे लक्षण कोणीच आधी सांगत नाही. वैद्यकीय भाषेत त्याला टायलिझम म्हणतात; मराठीत घरात फक्त 'तोंडाला पाणी सुटतंय' एवढेच म्हटले जाते, आणि ते ऐकून बहुतेकजण दुर्लक्ष करतात.

ते खरे आहे, ते सामान्य आहे आणि ते मळमळीसोबतच येते. पहिली तिमाही संपेपर्यंत बहुतेकींचे ते कमी होते. आधी माहीत असले तर निदान 'माझेच काहीतरी वेगळे आहे' असे वाटत नाही.

या आठवड्यात तुमचे बाळ

बाळाची लांबी साधारण एक सेंटिमीटर — एका हिरव्या वाटाण्याएवढी. गेल्या आठवड्यापासून आकार जवळपास दुप्पट झाला आहे.

सर्वात वेगाने वाढणारा अवयव मेंदू आहे. दर मिनिटाला हजारो नव्या मज्जापेशी तयार होतात, आणि म्हणूनच डोके शरीराच्या मानाने खूप मोठे दिसते. मेंदूचे मुख्य भाग आता वेगळे ओळखू येऊ लागतात.

हात आणि पायांचे कोंब स्पष्ट दिसतात — अजून बोटे नाहीत, पण वल्ह्यासारखे आकार तयार झाले आहेत. डोळे, कान आणि नाकाची प्राथमिक रचनाही दिसू लागते. हृदय आता लयीत धडधडते आणि स्कॅनमध्ये स्पष्ट दिसते.

तुमच्या शरीरात होणारे बदल

मळमळ या आठवड्यात शिगेकडे जाते. ती दिवसाच्या कोणत्याही वेळी येते आणि काहींना ती रात्रीच जास्त होते. वासांबद्दलची संवेदनशीलता टोकाला पोहोचते.

तोंडाला सतत पाणी सुटणे हे कमी बोलले जाणारे पण खरे लक्षण आहे. सोबत बाळगायला रुमाल किंवा टिश्यू ठेवा, तोंडात लवंग किंवा वेलची ठेवून पाहा, आणि दात दिवसातून दोनदा घासा — कारण आम्लामुळे दातांचे नुकसान होऊ शकते.

थकवा आणि वारंवार लघवी चालूच राहते. काहींना गर्भाशय वाढत असल्याने खालच्या पोटात हलकी ओढ जाणवते — ती सौम्य असेल तर सामान्य आहे.

या आठवड्यात काय करायचे

खाणे थांबवू नका, पण जे पचते तेच खा. या टप्प्यावर 'संतुलित आहार' हे ध्येय नाही — पोटात काहीतरी राहणे हे ध्येय आहे. वरण-भात, ताक-भात, पोहे, इडली, खिचडी असे साधे पदार्थ बहुतेकींना सहन होतात.

फॉलिक अ‍ॅसिड न चुकता चालू ठेवा. लोहाची गोळी सुरू केली असेल आणि तिने मळमळ वाढत असेल, तर ती स्वतःच थांबवू नका — डॉक्टरांना सांगा; वेळ बदलून किंवा प्रकार बदलून त्रास कमी होतो.

गर्दीच्या आणि वासाच्या ठिकाणी जास्त वेळ थांबणे टाळा. बसने प्रवास असेल तर खिडकीजवळची जागा घ्या आणि सोबत लिंबाची फोड ठेवा — अनेकींना त्याचा वास बरा वाटतो.

तारीख निश्चित करणारा स्कॅन अजून झाला नसेल तर पुढच्या एक-दोन आठवड्यांत करून घ्या. आठ ते तेरा आठवड्यांदरम्यान केलेला हा स्कॅन प्रसूतीची सर्वात अचूक तारीख देतो.

सातवा आठवडा: एका नजरेत

या आठवड्याचे मुख्य मुद्दे एकत्र.

डॉक्टरांना ताबडतोब कधी भेटायचे

पाणीसुद्धा पोटात राहत नसेल, दिवसातून अनेक वेळा उलट्या होत असतील, लघवी कमी आणि गडद होत असेल, वजन घटत असेल किंवा उभे राहिल्यावर चक्कर येत असेल — तर ही सामान्य मळमळ नाही. त्याच दिवशी डॉक्टरांना दाखवा; यावर उपचार आहेत आणि गरज पडल्यास सलाइन लावतात.

रक्तस्राव, एका बाजूला तीव्र वेदना, ताप किंवा लघवी करताना जळजळ — यांसाठीही वाट पाहू नका. हा लेख फक्त सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. तो वैयक्तिक वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. तुमची तब्येत, चालू असलेली औषधे आणि आधीच्या गरोदरपणांचा अनुभव पाहून सल्ला देऊ शकतील ते तुमचे स्त्रीरोगतज्ज्ञ किंवा जवळच्या आरोग्य केंद्रातील डॉक्टरच.

तुमची प्रसूतीची तारीख काढा

शेवटची पाळी सुरू झाल्याचा पहिला दिवस आणि चक्राची लांबी द्या — अपेक्षित प्रसूती तारीख, आज कितवा आठवडा चालू आहे आणि अ‍ॅनोमली स्कॅन कधी करायचा, हे सगळे इथेच दिसेल.

हा फक्त अंदाज आहे — बहुतेक बाळे नेमकी त्या तारखेला जन्माला येत नाहीत. पहिल्या तीन महिन्यांत केलेला स्कॅन याहून अचूक तारीख सांगतो; शेवटी तुमचे डॉक्टर सांगतील तेच खरे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: मळमळ सकाळीच व्हायला हवी ना, मला रात्री होते? — 'मॉर्निंग सिकनेस' हे नाव चुकीचे आहे. ती दिवसाच्या कोणत्याही वेळी होऊ शकते आणि अनेकींना संध्याकाळी किंवा रात्री जास्त होते.

प्रश्न: तोंडाला सतत पाणी सुटते — हे सामान्य आहे का? — हो, हे खरे गरोदरपणाचे लक्षण आहे. ते मळमळीसोबत येते आणि पहिली तिमाही संपल्यावर कमी होते. दातांची काळजी घ्या, कारण आम्लाचा त्रास होऊ शकतो.

प्रश्न: काहीच खाता येत नाही — बाळाला कमी पडेल का? — पहिल्या तिमाहीत बाळाची गरज खूप कमी असते आणि शरीर साठवलेल्या साठ्यातून पुरवते. या टप्प्यावर पाणी पोटात राहणे आणि फॉलिक अ‍ॅसिड चालू राहणे — हे दोनच खरे महत्त्वाचे.

प्रश्न: सातव्या आठवड्यात स्कॅन आवश्यक आहे का? — गुंतागुंत नसेल तर दर आठवड्याला स्कॅन लागत नाही. डॉक्टर सांगतील तेव्हाच करा; अनावश्यक स्कॅन काळजी वाढवण्यापलीकडे काही करत नाहीत.