गरोदरपणात लघवी गळणे: सामान्य दाब की संसर्ग, हे कसे ओळखायचे

दुकानात उभे असताना आलेली शिंक

सातवा महिना. भाजी घ्यायला उभे असताना शिंक आली, आणि क्षणात कपडे ओले झाले. आजूबाजूला माणसे आहेत आणि जागचे हलताही येत नाही.

हे इतके सामान्य आहे की गरोदरपणात बहुसंख्य स्त्रियांना कधी ना कधी होते. आणि तरी याबद्दल कोणी बोलत नाही, कारण ते लाजिरवाणे वाटते.

म्हणून तीन गोष्टी इथे स्पष्ट करू. एक — हे का होते आणि त्यावर काय करता येते. दोन — हा सामान्य दाब आहे की लघवीचा संसर्ग, हे कसे ओळखायचे. तीन — गळणारे पाणी लघवी आहे की पाणमूट, हे कसे तपासायचे.

गळते का

वाढणारे गर्भाशय थेट लघवीच्या पिशवीवर बसते. पिशवीची क्षमता कमी होते, आणि म्हणून वारंवार लघवीला जावे लागते — विशेषतः पहिल्या आणि तिसऱ्या तिमाहीत.

त्याच वेळी गरोदरपणातली संप्रेरके स्नायू आणि अस्थिबंधने सैल करतात, कारण प्रसूतीसाठी शरीर तयार होत असते. लघवी अडवून धरणारे ओटीपोटाचे स्नायूही याच सैलपणात येतात.

म्हणजे वरून दाब वाढतो आणि खालून पकड कमी होते. शिंक, खोकला, हसणे किंवा उचलणे — यांनी क्षणभर पोटातला दाब खूप वाढतो, आणि तेवढ्यात थोडी लघवी बाहेर येते.

ओटीपोटाचे व्यायाम — नेमके कसे करायचे

केगल व्यायाम ही यावरची सर्वात परिणामकारक गोष्ट आहे, ती विनामूल्य आहे, आणि ती कुठेही करता येते. अडचण एकच — बहुतेकजणी चुकीचे स्नायू आवळतात.

योग्य स्नायू शोधण्याची पद्धत: लघवी करताना मधेच प्रवाह थांबवायचा प्रयत्न करा. जे स्नायू आवळले जातात तेच केगलचे स्नायू. पण हे फक्त ओळखण्यासाठी एकदा करा — सरावासाठी लघवी थांबवत बसू नका, त्याने पिशवी पूर्ण रिकामी होत नाही.

करायची पद्धत: ते स्नायू आवळा, पाच ते दहा सेकंद धरा, आणि पूर्ण सोडा. दहा वेळा — हा एक संच. दिवसातून तीन संच. पोट, मांड्या आणि ढुंगण यांचे स्नायू आवळू नका; फक्त आतले. आणि श्वास रोखू नका — मोजत असताना नेहमीसारखा श्वास चालू ठेवा.

फरक जाणवायला सहा ते आठ आठवडे लागतात, म्हणून चार दिवसांत सोडून देऊ नका. आणि हे व्यायाम बाळंतपणानंतरही चालू ठेवा — तेव्हा त्यांची जास्त गरज असते. रोजच्या एखाद्या ठरलेल्या कामाशी जोडून घ्या — दात घासताना, बस थांब्यावर, स्वयंपाक करताना — म्हणजे विसरले जात नाहीत.

सामान्य गळती की संसर्ग

हा फरक ओळखणे महत्त्वाचे आहे, कारण गरोदरपणातला लघवीचा संसर्ग साधा नसतो — तो लवकर उपचार न झाल्यास मूत्रपिंडापर्यंत जातो आणि मुदतपूर्व प्रसूतीचा धोका वाढवतो.

डावी बाजू म्हणजे फक्त गैरसोय. उजवी बाजू म्हणजे तपासणी करून घेण्याचे कारण.

गरोदरपणातला संसर्ग वेगळा का

गरोदरपणात लघवीचा मार्ग नैसर्गिकपणे थोडा रुंदावतो आणि लघवी हळू वाहते. त्यामुळे जंतू वाढायला अनुकूल स्थिती तयार होते, आणि संसर्गाचे प्रमाण जास्त असते.

आणखी एक अडचण — गरोदरपणात कोणतेही लक्षण नसतानाही लघवीत जंतू असू शकतात. याला 'लक्षणविरहित संसर्ग' म्हणतात, आणि तोही उपचार करण्यासारखा असतो. म्हणूनच गरोदरपणाच्या सुरुवातीला लघवीची तपासणी नेहमी सांगितली जाते. ती चुकवू नका, आणि 'काहीच त्रास नाही' म्हणून टाळू नका.

उपचार न झालेला संसर्ग मूत्रपिंडापर्यंत चढू शकतो, आणि तिथून ताप, तीव्र कंबरदुखी, आणि मुदतपूर्व कळा सुरू होऊ शकतात. म्हणून हे तातडीचे मानले जाते.

प्रतिजैविक दिले तर ते पूर्ण घ्या. गरोदरपणात सुरक्षित असणारी प्रतिजैविके आहेत आणि डॉक्टर तीच देतात. 'गोळ्या बाळाला त्रास देतील' या भीतीने कोर्स अर्धवट सोडणे हे न घेण्यापेक्षा जास्त धोकादायक आहे.

लघवी की पाणमूट — आणि रोजचे व्यवस्थापन

तिसऱ्या तिमाहीत हा प्रश्न पडतोच. ओळखण्याच्या खुणा अशा — लघवीला वास असतो आणि रंग पिवळसर असतो; पाणमूटातले पाणी बहुतेक रंगहीन आणि वासरहित असते. लघवी एका झटक्यात येते आणि थांबते; पाणमूटातले पाणी थांबत नाही, हालचाल केली की पुन्हा येते.

खात्री करून घ्यायची पद्धत: स्वच्छ पॅड लावा, अर्धा तास आडवे व्हा, आणि मग उठा. उठल्यावर पुन्हा ओघळ आला तर तो पाणमूट असण्याची शक्यता जास्त. शंका असेल तर रुग्णालयात जा — तिथे साध्या तपासणीने खात्री होते.

आणि पाणी हिरवट, तपकिरी किंवा रक्तमिश्रित असेल तर वाट पाहू नका — लगेच निघा.

रोजच्या व्यवस्थापनासाठी: पॅड वापरा, पण दर काही तासांनी बदला — ओला पॅड तासन्‌तास ठेवला की जळजळ होते आणि संसर्गाचा धोका वाढतो. सुती आतले कपडे वापरा. आणि दर दोन-तीन तासांनी लघवीला जा, आणि पूर्ण रिकामी करा — पुढे झुकून बसले की उरलेली लघवी बाहेर पडते.

पाणी कमी पिऊ नका. गळणे कमी व्हावे म्हणून पाणी कमी करणे ही सर्वात नेहमीची आणि सर्वात चुकीची युक्ती आहे — त्याने लघवी घट्ट होते आणि संसर्गाचा धोका वाढतो. रात्री कमी प्यायचे असेल तर दिवसा जास्त प्या.

इतर उपयोगी सवयी

बद्धकोष्ठ टाळा. साठलेले शौच लघवीच्या पिशवीवर दाब देते, आणि गळणे वाढते. तंतुमय पदार्थ, फळे, पालेभाज्या आणि भरपूर पाणी. लोहाच्या गोळ्यांनी बद्धकोष्ठ वाढत असेल तर डॉक्टरांना सांगा.

जड वजन उचलू नका. पाण्याची भरलेली बादली, गॅसचा सिलिंडर, मोठे मूल — या तिन्हींनी ओटीपोटावर तोच दाब येतो जो शिंकल्याने येतो, फक्त जास्त वेळ.

वजन आटोक्यात ठेवा — उपाशी राहून नाही, तर संतुलित आहाराने. जास्त वाढलेले वजन ओटीपोटावरचा भार वाढवते.

चहा, कॉफी आणि थंड पेये कमी करा. त्यांत असणारे कॅफिन लघवीची पिशवी जास्त संवेदनशील करते आणि वारंवारता वाढवते.

आणि खोकला असेल तर त्यावर उपचार करा. सतत खोकल्याने ओटीपोटाचे स्नायू दिवसातून शेकडो वेळा ताणले जातात, आणि गरोदरपणात तो सर्वात दुर्लक्षित घटक आहे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: बाळंतपणानंतर हे थांबेल का? — बहुतेकींचे काही आठवड्यांत सुधारते, विशेषतः केगल व्यायाम चालू ठेवले तर. तीन महिन्यांनंतरही त्रास असेल तर डॉक्टरांना सांगा — त्यावर उपचार आणि फिजिओथेरपी आहे.

प्रश्न: क्रॅनबेरीचा रस उपयोगी आहे का? — पुरावा दुबळा आहे आणि तो उपचार नक्कीच नाही. संसर्ग झाला असेल तर प्रतिजैविकच लागते.

प्रश्न: लघवीची तपासणी किती वेळा करावी लागते? — सुरुवातीला एकदा नक्की, आणि नंतर लक्षणे दिसल्यास किंवा डॉक्टर सांगतील तेव्हा. आधी संसर्ग झाला असेल तर पुन्हा तपासणी सांगितली जाते.

प्रश्न: शौचाला जाऊन आल्यावर कसे पुसायचे? — नेहमी पुढून मागे. उलट दिशेने पुसल्याने शौचाच्या जागेचे जंतू लघवीच्या मार्गात जातात, आणि हे संसर्गाचे सर्वात सामान्य कारण आहे.

हा लेख फक्त सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. तुमची तब्येत पाहून सल्ला देऊ शकतील ते तुमचे डॉक्टर किंवा जवळच्या आरोग्य केंद्रातील कर्मचारीच.