गरोदरपण चौदावा आठवडा: दुसरी तिमाही सुरू — बाळाच्या चेहऱ्यावर हावभाव

चौदावा आठवडा: सुसह्य काळ सुरू होतो

गरोदरपणाची तीन तिमाहींत विभागणी नुसती सोय नाही — प्रत्येकीचा स्वतःचा पोत असतो. पहिली तिमाही मळमळ आणि काळजीची; तिसरी जडपणा आणि प्रतीक्षेची.

मधली तिमाही ही दोन्हींपासून सुटका देणारी असते. मळमळ ओसरलेली, ऊर्जा परत आलेली, आणि पोट अजून इतके वाढलेले नाही की झोपणे-बसणे अवघड व्हावे.

म्हणूनच प्रवास, कामाचे मोठे प्रकल्प, घराची तयारी आणि डोहाळजेवणासारखे समारंभ — हे सगळे याच तिमाहीत बसवण्याचा सल्ला दिला जातो. पुढे तेवढी सोय राहत नाही.

या आठवड्यात तुमचे बाळ

बाळाची लांबी ८ ते ९ सेंटिमीटर — एका डाळिंबाएवढी. वजन साधारण ४५ ग्रॅम.

चेहऱ्याचे स्नायू आता काम करू लागले आहेत, म्हणून स्कॅनमध्ये कधी भुवया आक्रसलेल्या, कधी ओठ मुडपलेले दिसतात. हे हावभाव भावनांमुळे नाहीत — स्नायूंची तालीम चालू आहे.

अंगावर लॅनुगो नावाचे अगदी बारीक केस उगवायला लागतात; ते बाळाला उबदार ठेवतात आणि जन्माच्या आधी बहुतेक गळून जातात. मान लांब होते आहे, म्हणून डोके आता खांद्यांवर नीट बसल्यासारखे दिसते.

तुमच्या शरीरात होणारे बदल

मळमळ ओसरल्यावर भूक परत येते आणि इथेच 'आता दोघांचे खायचे' हा सल्ला घरून यायला लागतो. तो चुकीचा आहे — दुसऱ्या तिमाहीत रोज फक्त सुमारे साडेतीनशे अधिक कॅलरी लागतात, म्हणजे एक वाटी वरण-भात आणि एक ग्लास दूध एवढेच.

पोट आता हळूहळू दिसू लागते, विशेषतः हे दुसरे किंवा तिसरे बाळ असेल तर. काहींना अजून काहीच दिसत नाही आणि तेही सामान्य.

नाक चोंदणे आणि हिरड्यांतून रक्त येणे या दोन तक्रारी या टप्प्यावर नेहमीच्या. दोन्हींचे कारण रक्तप्रवाह वाढणे हे आहे. सर्दीचे औषध डॉक्टरांना विचारल्याशिवाय घेऊ नका; वाफ घेणे आणि पुरेसे पाणी हे सुरक्षित उपाय आहेत.

या आठवड्यात काय करायचे

अ‍ॅनोमली स्कॅनसाठी आत्ताच तारीख ठरवून ठेवा — तो १८ ते २२ आठवड्यांदरम्यान होतो आणि तो गरोदरपणातला सर्वात महत्त्वाचा स्कॅन आहे.

आहारात प्रथिने वाढवा: डाळी, कडधान्ये, अंडी, दूध-दही-पनीर, शेंगदाणे, तीळ. दुसऱ्या तिमाहीत बाळाची वाढ वेगाने होते आणि त्यासाठी प्रथिने लागतात. 'दोघांसाठी दुप्पट खा' नव्हे — 'दोघांसाठी चांगले खा'.

दात तपासून घ्या. गरोदरपणात हिरड्यांचे आजार वाढतात आणि त्यांचा संबंध वेळेआधीच्या प्रसूतीशी जोडला गेला आहे. दंतवैद्याकडे जाताना गरोदर असल्याचे आधी सांगा.

रोजचा हलका व्यायाम सुरू करा — चालणे सर्वात सोपे आणि सुरक्षित. पाठीवर झोपून करायचे व्यायाम आणि पोटावर दाब देणारे प्रकार टाळा.

दुसरी तिमाही: काय अपेक्षित आहे

पुढच्या तीन महिन्यांतले मुख्य टप्पे आणि आकडे एका तक्त्यात.

डॉक्टरांना ताबडतोब कधी भेटायचे

रक्तस्राव, पोटात सतत राहणारी वेदना, ताप, लघवी करताना जळजळ, किंवा योनीमार्गातून पाण्यासारखा स्राव — यांसाठी त्याच दिवशी डॉक्टरांना दाखवा.

तीव्र डोकेदुखी, नजर धूसर होणे, चेहरा-हातांना अचानक सूज, किंवा उलट्या पुन्हा सुरू होणे — हेही वाट पाहण्यासारखे नाही. हा लेख फक्त सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. तो वैयक्तिक वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. तुमची तब्येत, चालू असलेली औषधे आणि आधीच्या गरोदरपणांचा अनुभव पाहून सल्ला देऊ शकतील ते तुमचे स्त्रीरोगतज्ज्ञ किंवा जवळच्या आरोग्य केंद्रातील डॉक्टरच.

तुमची प्रसूतीची तारीख काढा

शेवटची पाळी सुरू झाल्याचा पहिला दिवस आणि चक्राची लांबी द्या — अपेक्षित प्रसूती तारीख, आज कितवा आठवडा चालू आहे आणि अ‍ॅनोमली स्कॅन कधी करायचा, हे सगळे इथेच दिसेल.

हा फक्त अंदाज आहे — बहुतेक बाळे नेमकी त्या तारखेला जन्माला येत नाहीत. पहिल्या तीन महिन्यांत केलेला स्कॅन याहून अचूक तारीख सांगतो; शेवटी तुमचे डॉक्टर सांगतील तेच खरे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: दुसरी तिमाही म्हणजे काय, ती कधी संपते? — गरोदरपणाचे तीन टप्पे केले जातात. दुसरी तिमाही चौदाव्या आठवड्यापासून सत्ताविसाव्या आठवड्यापर्यंत असते.

प्रश्न: बाळाच्या चेहऱ्यावरचे हावभाव भावनांमुळे येतात का? — नाही. या आठवड्यांत चेहऱ्याचे स्नायू काम करायला शिकत असतात, आणि त्यांच्या हालचालींमुळे स्कॅनमध्ये हावभावांसारखे दिसते.

प्रश्न: माझे पोट अजून नीट दिसतच नाही? — काळजी नको. पोट कधी दिसायला लागते हे शरीरयष्टीवर, पोटाच्या स्नायूंवर आणि हे कितवे बाळ आहे यावर ठरते. पहिल्या वेळी ते उशिरा दिसते.

प्रश्न: आता स्कॅनमध्ये मुलगा की मुलगी कळते का? — भारतात ते सांगितले जात नाही. PCPNDT कायद्यानुसार गर्भाचे लिंग तपासणे आणि सांगणे गुन्हा आहे.