गरोदरपण पस्तिसावा आठवडा: श्वास मोकळा, पण स्वच्छतागृहाच्या फेऱ्या वाढल्या

'कालपर्यंत दम लागत होता, आज बरं वाटतंय'

एका सकाळी उठल्यावर लक्षात येते की श्वास घेणे सोपे झाले आहे. पायऱ्या चढताना थांबावे लागत नाही आणि जेवल्यावर छातीत तेवढी जळजळही होत नाही.

याचे कारण बाळ ओटीपोटात खाली उतरले आहे. डायाफ्रामवरचा दाब कमी होतो आणि फुप्फुसांना जागा मिळते.

पण त्याच बदलाची दुसरी बाजूही लगेच जाणवते: आता बाळाचे डोके मूत्राशयावर बसते, आणि स्वच्छतागृहाच्या फेऱ्या दुप्पट होतात.

या आठवड्यात तुमचे बाळ

बाळाचे वजन सुमारे २.४ किलो आणि लांबी सुमारे ४६ सेंटिमीटर.

फुप्फुसे जवळपास पूर्ण परिपक्व झाली आहेत. मूत्रपिंडे पूर्ण तयार आहेत आणि यकृत काही टाकाऊ पदार्थ स्वतः प्रक्रिया करू लागले आहे.

आतापासून बाळाचे मुख्य काम वजन वाढवणे — दर आठवड्याला सुमारे दोनशे ग्रॅम. गर्भाशयात जागा इतकी कमी झाली आहे की बाळ आता फार वळू शकत नाही; त्याची स्थिती बहुधा प्रसूतीपर्यंत तशीच राहील.

तुमच्या शरीरात होणारे बदल

बाळ खाली उतरल्याने वरचा दाब कमी होतो — श्वास मोकळा होतो आणि छातीत जळजळ कमी होते. पण ओटीपोटात दाब वाढतो, चालताना जडपणा येतो आणि लघवीला वारंवार जावे लागते.

पाठ, कंबर आणि ओटीपोटात दुखते. रात्री झोप तुटते. ब्रॅक्स्टन हिक्स वारंवार आणि कधी जोरदार जाणवतात.

काहींना ओटीपोटात विजेसारखी तीक्ष्ण कळ जाणवते — बाळाचे डोके तिथल्या मज्जातंतूंवर दाबल्याने. ती क्षणभराची असते आणि सहसा निरुपद्रवी.

या आठवड्यात काय करायचे

लघवी वारंवार होते म्हणून पाणी कमी पिऊ नका. शरीरात पाणी कमी झाले तर उलट कळा सुरू होऊ शकतात. दिवसा भरपूर प्या, फक्त झोपण्याआधीच्या तासाभरात थोडे कमी.

स्तनपानाची तयारी आत्ता करा — वस्तू विकत घेऊन नाही, तर घरात बोलून. जन्मानंतरच्या पहिल्या तासात काय होणार आणि पहिल्या दिवसांत बाळाला काय द्यायचे, हे आत्ताच ठरवून ठेवा. खालचा तक्ता तेच सांगतो.

रोजची लाथांची मोजणी चालू ठेवा. आतापासून तपासण्याही दर आठवड्याला होतील.

बाळ अजून डोके खाली फिरले नसेल तर डॉक्टरांशी पर्यायांबद्दल बोला. घरगुती उपाय, पोटावर दाब देणारे प्रकार किंवा कोणाच्या सांगण्यावरून केलेले व्यायाम अजिबात करू नका.

स्तनपानाची तयारी: घरात आत्ताच बोलून ठेवायच्या गोष्टी

प्रसूतीनंतर तुम्ही वाद घालण्याच्या स्थितीत नसाल. म्हणून या गोष्टी आत्ता, शांतपणे, घरातल्यांशी बोलून ठेवा.

डॉक्टरांना ताबडतोब कधी भेटायचे

दोन तासांत दहा हालचाली झाल्या नाहीत, किंवा हालचाल नेहमीपेक्षा कमी किंवा वेगळी वाटली — त्याच दिवशी रुग्णालयात जा.

रक्तस्राव, पाण्यासारखा गळणारा स्राव, ताप, तासाभरात चारपेक्षा जास्त नियमित कळा, तीव्र डोकेदुखी, नजर धूसर होणे किंवा अचानक मोठी सूज — यांसाठी वाट पाहू नका. हा लेख फक्त सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. तो वैयक्तिक वैद्यकीय सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. तुमची तब्येत, चालू असलेली औषधे आणि आधीच्या गरोदरपणांचा अनुभव पाहून सल्ला देऊ शकतील ते तुमचे स्त्रीरोगतज्ज्ञ किंवा जवळच्या आरोग्य केंद्रातील डॉक्टरच.

तुमची प्रसूतीची तारीख काढा

शेवटची पाळी सुरू झाल्याचा पहिला दिवस आणि चक्राची लांबी द्या — अपेक्षित प्रसूती तारीख, आज कितवा आठवडा चालू आहे आणि अ‍ॅनोमली स्कॅन कधी करायचा, हे सगळे इथेच दिसेल.

हा फक्त अंदाज आहे — बहुतेक बाळे नेमकी त्या तारखेला जन्माला येत नाहीत. पहिल्या तीन महिन्यांत केलेला स्कॅन याहून अचूक तारीख सांगतो; शेवटी तुमचे डॉक्टर सांगतील तेच खरे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: बाळ खाली उतरले म्हणजे लवकरच प्रसूती होणार का? — आवश्यक नाही. पहिल्या गरोदरपणात बाळ काही आठवडे आधीच खाली उतरते; नंतरच्या वेळी ते प्रसूतीच्या अगदी जवळ उतरते. ही प्रसूतीची तारीख सांगणारी खूण नाही.

प्रश्न: फुप्फुसे परिपक्व झाली म्हणजे आता जन्म झाला तरी चालेल का? — पस्तिसाव्या आठवड्यात फुप्फुसे जवळपास तयार असतात, पण वजन आणि इतर वाढ अजून चालू आहे. वैद्यकीय कारण नसेल तर पूर्ण दिवस भरू देणेच योग्य.

प्रश्न: वारंवार लघवी होते म्हणून पाणी कमी करू का? — नाही. शरीरात पाणी कमी झाले तर कळा सुरू होऊ शकतात. दिवसा भरपूर प्या, झोपण्याआधी थोडे कमी करा.

प्रश्न: बाळ अजून डोके खाली फिरले नसेल तर? — डॉक्टरांशी बोला. काही ठिकाणी बाहेरून फिरवण्याचा प्रयत्न (ECV) केला जातो; काही वेळा प्रसूतीची पद्धत बदलली जाते. घरगुती उपाय करू नका.